Mentionsy
Stanisław Leszczyński - dwukrotny król, oświecony sarmata i uciekający chłop?
Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/
Biografia tego władcy mogłaby stanowić rewelacyjny materiał na serial przygodowy, thriller polityczny czy epos o upadku Rzeczypospolitej. Król przebieraniec, który kreował swój wizerunek na sarmatę, uciekał z kraju w przebraniu chłopa, by ostatecznie stać się ważnym symbolem dla potomnych. Pytanie - symbolem czego?
Stanisław Leszczyński był królem dwukrotnym. Po raz pierwszy ten bogaty magnat zasiadł na tronie z namaszczenia szwedzkiego władcy Karola XII, po tym, jak ten ostatni wkroczył na czele swych wojsk do Rzeczypospolitej i zdetronizował Augusta II Mocnego. \=
Kiedy szala wojny przechyliła się na niekorzyść Karola XII, Leszczyński musiał udać się na wygnanie. Tułał się po Europie przez dwie dekady, ale – choć był pozbawiony wpływów i pieniędzy – udało mu się wydać córkę za króla Francji.
Gdy zmarł jego rywal, August II, Leszczyński znów sięgnął po polską koronę. Tym razem legalnie. Na polu elekcyjnym tłumy szlachty jednoznacznie opowiedziały się za jego kandydaturą. Ale karty w rozgrywce pomiędzy otaczającymi Rzecząpospolitą państwami zostały już rozdane. Prusy, Austria i Rosja zdecydowały, że na polskim tronie zasiądzie syn Augusta Mocnego, August III.
Leszczyńskiego został ostatecznie dożywotnim władcą księstwa Lotaryngii. Tam książę, który kiedyś był królem spędził resztę życia, poświęcając się mecenatowi artystycznemu i architektonicznemu, goszcząc na swym dworze filozofów i pisarzy. Świadomy konieczności zreformowania Rzeczpospolitej, wydał "Głos wolny wolność ubezpieczający". Czy można nazwać go politycznym wizjonerem?
O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Urszula Kosińska z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego.
Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Zapraszam także do głosowania w rankingu na najlepszego króla Polski.
Z okazji tysiąclecia koronacji pierwszego króla Bolesława Chrobrego Muzeum Historii Polski zaprasza do wspólnego stworzenia rankingu Królów Polski.
Więcej informacji o rankingu na stronie muzeum ranking.muzhp.pl.
Władca arcypolski, oświeceniowy Sarmata.
Dzień dobry, Cezary Korycki, to jest podcast Muzeum Historii Polski, a dziś gościmy profesor Urszulę Kosińską z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego.
Podzieczy wiedeńskiej między panowaniem Stanisława Augusta Poniatowskiego są rządy SAS-ów, ale gdzieś tam na tych kartach dziejów Polski pojawia się Stanisław Leszczyński.
A pozycję rodu bardzo wzmocnił ojciec Stanisława Leszczyńskiego, generał Wielkopolski, czyli starosta generalny Wielkopolski, Rafał Leszczyński.
I żeby zrozumieć, jak Stanisław Leszczyński zostaje polskim królem, moim zdaniem trzeba jednak się cofnąć do
Dlaczego sam Stanisław został polskim królem?
Przedstawiciel środowiska opozycji wielkopolskiej zaczął kontaktować się z Karolem XII i z armią szwedzką wchodzącą na terytorium Rzeczypospolitej.
Ale August II bardzo szybko na wieść o ogłoszonej detronizacji, ogłoszonej przez konfederatów wielkopolskich, potem to się nazywa Konfederacja Warszawska, ta grupa opozycyjna antysaska, kazał zaaresztować dwóch braci Sobieskich.
I oni jak gdyby automatycznie wypadli z tej roli kandydatów do polskiego tronu.
W każdym bądź razie, kiedy po traktacie w Altranstadt, na mocy którego August II pod naciskiem szwedzkim zrezygnował z polskiego tronu i uwolnił braci Sobieskich, Leszczyński korony nie przekazał.
Tak w skrócie chyba można opowiedzieć tę historię jak polski magnat został polskim królem.
Miejmy taką świadomość, że Szwecja była bardzo blisko Polski, ponieważ Pomorze Szczecińskie należało do Szwecji.
Okazał się wybitnym wojennikiem, użyję tu staropolskiego słowa, takim zwierzęciem wręcz wojennym, człowiekiem niezwykłej wytrzymałości, wielkich ambicjach i wielkich planach.
Pamiętajmy też, że Szwecja została zaatakowana przez polskiego króla, co w jakiś sposób wpłynęło też na wielką nienawiść.
nie była akceptowana przez polskie społeczeństwo.
Ona została wywołana wbrew Polakom, wbrew doradcom z polskiej strony, ale oczywiście toczyła się przede wszystkim przez wiele lat na ziemiach polskich.
rozczarowani polityką Augusta II, sposobem sprawowania władzy, właśnie tą nieodpowiedzialnością, awanturniczością jego polityki, nieprzestrzeganiem polskich zasad ustrojowych.
obietnicach finansowych, a nic więcej, to bardzo szybko okazało się, że ten władca zaczął dokonywać wyborów niezgodnych z polskim poczuciem prawa i interesu Rzeczypospolitej i to było źródło klęski Wettyna i czasowych sukcesów Szwedów na terenie Rzeczypospolitej.
Bo to jest taka twarz polskiego szlachcica w stroju właśnie szlacheckim, ale to jest XIX-wieczna wizja urody.
Druga taka znana podróż to jest rok 1733, kiedy Leszczyński podróżuje do Polski w przebraniu subiekta kupieckiego karetą, czyli w stroju mieszczańskim.
I znany jest też jeden obraz, portret Leszczyńskiego gdzieś z lat 20., kiedy on już zaczyna być traktowany jako kandydat do polskiego tronu po śmierci Augusta II.
Chciałem nawet powiedzieć, że to jedyny polski władca, który obejmował tron dwukrotnie, ale od razu złapałem się na tym, że pewnie popełnię błąd, że pewnie kogoś pominąłem, bowiem sprawdziłem, że byli już tacy, którzy dwukrotnie wracali do panowania.
Kto chce się wykazać znajomością historii albo umiejętnością wyszukiwania faktów historycznych, niech wpisuje komentarze.
Który z polskich władców w naszej tysiącletniej historii obejmował tron dwukrotnie?
Natomiast sam Stanisław Leszczyński staje się kandydatem do polskiego tronu.
w jaki sposób będzie można osadzić Leszczyńskiego, czy wystarczy po prostu przywieźć go do Polski i ogłosić, że on już przecież raz został wybrany królem, czy też trzeba będzie przeprowadzić elekcję i rozpoznanie terenu sytuacji przez dyplomatów francuskich doprowadziło do decyzji,
Także rzeczywiście całe polskie społeczeństwo to uczestniczące w elekcji głosowało.
Natomiast przede wszystkim ze względu na ten splendor i potęgę króla Francji, przekonanie, że Francja, mocarstwo europejskie, wspierając polskiego króla, będzie w stanie zapewnić Rzeczypospolitej znowu samostanowienie, suwerenność.
Mamy to wyobrażenie naszych polskich władców, którzy byli wybierani przez szlachtę w ramach wolnej elekcji, ale może ja zadam to pytanie.
Natomiast w polskim systemie ustrojowym dążono do jednomyślności.
Ale został wybrany przez polskich wyborców.
Myślę, że to wynikało też to rozdrażnienie innych państw z zupełnego niezrozumienia polskiego systemu.
Tak naprawdę lojalnie uprzedzono Stanisława Leszczyńskiego, jakie są warunki i on zdecydował, że będzie uciekał po to też, żeby właśnie przedstawiciele tego miasta już nie mieli żadnych obiekcji, że w jakiś sposób łamią przysięgi dane królowi polskiemu.
Pozytywnie możemy ocenić jego rolę jako symbolu polskiej suwerenności,
Uważa się, że on tworzy podstawy w ogóle do wykształcenia się idei niepodległości i suwerenności w polskim języku.
Istnieją dwie wersje tego traktatu w języku polskim.
Wersja druga już nie ma tego pochlebnego dla Wettyna wstępu, natomiast przykłady, które tam są przytaczane, częściej sięgają do doświadczeń wielkopolskich.
W momencie, kiedy pojawia się taka szansa, że być może zmiana sytuacji międzynarodowej pozwoli mu powrócić na tron Polski.
Na wówczas prawdopodobnie zwolniłby się tron Polski.
Nie wiem, pewnie by trzeba było tutaj pytać profesora Jarosława Dumanowskiego, który jest specjalistą od kuchni staropolskiej.
Jest w Muzeum Historii Polski ranking na najlepszych polskich koronowanych władców.
Nie jestem w stanie oceniać jednoznacznie takiego człowieka jak Leszczyński, zresztą chyba żadnego z polskich królów.
Dziękuję Pani Profesor Urszuli Kosińskiej za wizytę w podcaście Muzeum Historii Polski.
Zapraszamy do subskrypcji kanału Muzeum Historii Polski, tak aby nie ominęły państwa kolejne odcinki.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00