Mentionsy

Gościem raportu o książkach jest Jerzy Koch, znakomity tłumacz, znawca literatury niderlandzkiej, południowoafrykańskiej, germanista, a przede wszystkim dla dzisiejszego odcinka, to co najważniejsze, autor drugiego w historii języka polskiego przekładu debiutanckiej powieści Tomasza Mana, Budenbrokowie z roku 1901.

Powiedział Pan, że tak poważnie rozpoczęłam nasze spotkanie, mówiąc o tym, że dokonał Pan drugiego w historii języka polskiego przekładu tego znakomitego, debiutanckiego dzieła Tomasza Mana.

To, co napisałem we wstępie, snując tam pewne dywagacje, ponieważ niczego nie mogłem znaleźć o Ewie Librowiczowej ani niczego o Ewie Librowieckiej, bo jest również niebieski ptak, inny przekład Mana,

Również Tomasza Mana oczywiście.

A ja tylko wspomnę, że co prawda rok Tomasa Mana 2025 się skończył, ale w tym roku, może trochę prywatnie, ale zaczynamy obchodzić 125-lecie Budenbroków.

Ja przyjmując postawę Tomasa Mana i pisząc tę książkę po polsku, oczywiście musiałem ją przenicować.

Mój podziw dla Mana, jeśli chodzi o Budenbroków, trochę bym powiedział przytłacza inne jego książki.

Znając choćby pobieżnie, choćby w zarysie biografię Tomasa Mana, no właśnie, pani Jerzy, to może zanim pójdziemy dalej, to ja mówię Tomasz, pan mówi Tomas, Tomas powinno się mówić, Tomas Man?

I przyzwyczailiśmy się też do Tomasza Mana, bo zdaje się, że chyba wszystkie jego książki w przekładzie polskim mają tą polską wersję jego imienia na okładce Tomasz Man, ale wie pan, bądźmy dzisiaj spójni, ja też w takim razie przerzucę się na Tomasa Mana i zadam teraz to pytanie, które chciałam zadać przed chwilą, a mianowicie...

Więc taki zarzut wobec Mana i wobec Budenbrocków formułowano, że no tak, ale tam prawie nie ma tej rzeczywistości politycznej.

Nie powiem ograć mana, ale jakoś rozegrać.

Między innymi dlatego tak duże znaczenie, podkreślam to po raz kolejny, Tomasa Mana dla piśmiennictwa polskiego.

To trzeba powiedzieć, rodzina Mana, ale też jego własna rodzina, którą założył razem z Katią.

Chodziło Panu oczywiście o Tomasa Budenbroka, a nie Tomasa Mana.

No, to powiem tak, że ja najbardziej lubię zdjęcie Tomasa Mana nad morzem, kiedy siedzi w szlafroku, włos ma zmierzwiony i ma niedopalonego papierosa w kąciku ust, bo poza tym znamy jego zdjęcia wyreżyserowane

I jest też refleksja po stronie Tomasa Manna, który... Tomasa Budenbrocka.

Tomasa Budenbrocka.

Artysty i kupca tego gorsetu i próby wyzwalania się z niego jest bardziej skomplikowana niż niektórzy specjaliści odmana opisują.

Wiemy, że jakieś pierwowzory w Lubece czy w życiu Tomasa Manna istniały.

I ja tak sobie pomyślałam, że w tej scenie, w tych okrutnych słowach spełnia się przepowiednia, która padła z ust ojca Tomasa i Krystiana właściwie na pierwszych stronach Budenbroków.

Ten etos Kupiecki jakoś pozostał u Tomasa Mana, dlatego że on dobrze dbał o swoje finanse.

Po drugie, w życiu rzeczywiście ojciec Tomasa i Heinricha zlikwidował firmę, która musiała zostać sprzedana.

Żona Tomasa Budenbrocka, tego wspominanego przez nas już wielokrotnie znakomitego kupca, który przejmuje interes po zmarłym ojcu, jego żoną jest właśnie przecież

Holenderka, która do tego jeszcze gra na skrzypcach i kiedy ta wielka miłość do muzyki ujawnia się u ich syna, to okazuje się, że jest to element straszny, obcy, element niepokojący, który też u samego Tomasa Budenbrocka zwiastuje nadejście końca.

To jest pewnie kwestia jakiegoś takiego instynktu czytelniczego, bo kiedy czytałam tę powieść, to zaznaczyłam sobie fragment, w którym Teresa Weichbrot jest przez Tomasa Manna bardzo barwnie opisana i ołówkiem napisałam wspaniały opis postaci.

Ja nie wiem, ja mam wrażenie, że tu też pobrzmiewa pewna ironia Mana, bo przecież wiemy, że

Czy czytając ten tekst, wchodząc we wszystkie jego zakamarki, odnajdywał pan, może w jakichś momentach, może w jakichś szczelinach, dwudziestoletniego chłopaka, dwudziestoletniego Tomasa?