Mentionsy

To jest podcast Głowa Rządzi, audycja o psychologicznych aspektach sportu, aktywności fizycznej i optymalnym funkcjonowaniu.

Halo, cześć, dzień dobry, tu Nadaje Podcast, głowa rządzi, jestem w Instytucie Sportu w Warszawie, a gośćmi tego odcinka są Kasia Wójcik i Wojtek Waleriańczyk.

Na początek chciałbym Was poprosić o to, żebyście powiedzieli, czym się aktualnie zajmujecie w życiu w ogóle i w psychologii sportu szczególnie.

Ja jestem adiunktem w Instytucie Sportu, zrobiłem doktorat na Uniwersytecie Warszawskim na Wydziale Psychologii.

Powiem tylko, że olimpijka z Londynu i psycholożka sportu, która też ten projekt zdrowia psychicznego bardzo mocno w tym momencie wspiera.

Ja słuchajcie, jestem psychologiem sportu, praktykiem, ale również mam taki obszar troszeczkę naukowy, ze względu też na to, że ukończyłam studia doktoranckie, jestem doktorem nauk medycznych i nauk o zdrowiu, dyscyplinę nauk o kulturze fizycznej.

W ogóle cały podcast mógłby być, chociaż już jest tutaj podcast z moją dyscypliną sportu, ponieważ Oktawia Nowacka występowała już tutaj u Grześka, więc opowiadała troszkę więcej o pięcioboju nowoczesnym.

No i te dwa mega mózgi polskiej psychologii sportu są dzisiaj gośćmi tego odcinka podcastu.

I jak możemy tutaj się odwołać nawet do naszych różnych metafor sportowych, psychologii sportu, o której dużo mówimy w kontekście przygotowania mentalnego.

Nie tylko w ogóle w społeczeństwie, ale też w psychologii sportu.

Ja pierwsze kursy z psychologii sportu miałem na początku XXI wieku i na tych fakultetach to o zdrowiu psychicznym w ogóle się nie rozmawiało.

Czasami tam o tym żeśmy rozmawiali, ale w psychologii sportu liczyła się optymalizacja wykonania i polepszanie możliwości startowych zawodnika.

Jest to jedna z głównych rzeczy, o których słyszymy w debacie publicznej, w świecie sportu i w ogóle w naszym społeczeństwie.

To mówienie jest wyrazem odwagi, bo nadal się to wiąże u nas i ogólnie na świecie, w świecie sportu z dużą stygmą.

Przecież oni się powinni skupić na tym, żeby jak najszybciej wrócić do sportu i jak najszybciej dalej grać.

Przecież to jest normalna reakcja na taką trudną sytuację, która wyklucza cię ze sportu na kilka miesięcy na przykład.

Myślę sobie, że był mniejszy dostęp, na pewno mniejsza świadomość ludzi, z którymi pracujemy, odnośnie obszaru sportu tym bardziej.

Z waszej perspektywy pracy jednak na rzecz polskiego sportu i badawczej i praktycznej w kontekście robienia badań przesiewowych, o których będziemy jeszcze dzisiaj rozmawiać,

Ale na takim poziomie zero, na którym przychodzą zawodnicy wysokiego wyczynu do COMS-u na badania czy tutaj do Instytutu Sportu, to na ile z tymi ludźmi powiedzmy już z pokolenia Z i alfa za niedługo można o tym zdrowiu psychicznym rozmawiać?

ludzie w ogóle i w świecie sportu myślę, że też tak będzie.

Czyli do świata sportu.

Mogę do sportu nawiązać troszeczkę?

Tak samo też możemy pomyśleć o prewencji zdrowia psychicznego i tutaj taka konsultacja może mieć na celu prewencję zdrowia psychicznego i jednocześnie optymalizację osiągnięć w takiej konsultacji z psychologiem sportu.

No i chciałbym, żebyś Wojtek trochę opowiedział o historii, o tym jak spotkaliśmy się na konferencji Praktyczna Psychologia Sportu w Krakowie w maju 2023 roku i zaczęliśmy o potencjale rozmawiać, stworzenia takiego narzędzia przesiewowego, które mogłoby polskiemu sportowi posłużyć, żeby właśnie te

przesiewowymi w kontekście zdrowia psychicznego dla sportu wyczynowego.

On jest specyficznie dostosowany do sportu, to znaczy odpowiadamy na pytania o dystres w samym sporcie.

No, była ciekawa, ale stwierdziliśmy, że po pierwsze poziom dystresu i to narzędzie specyficzne do sportu nie jest wystarczająco dobre, żeby odpowiadać nam na pytanie, czy na przykład ta osoba będzie miała później wysokie symptomy depresji, czy nie.

Więc w naszym systemie po wypełnieniu tych siedmiu kwestionariuszy zawodnicy mają od razu rozmowę z jednym z naszej czwórki wspaniałych psychologów sportu.

I to też jest kluczowe dla nas i to jest kluczowa decyzja, która uważam, że świetnie nam to wyszło, że postawiliśmy tutaj w tej procedurze na psychologa sportu.

Bo psychologowie sportu mają, po pierwsze są psychologami, po drugie są psychologami w sporcie.

To znaczy mają i wiedzę z zakresu zaburzeń zdrowia psychicznego i też wiedzę z zakresu tego, co jest typowe dla sportu, a co jest dla sportu nietypowe.

I gdybyśmy w miejsce psychologów sportu mieli osoby, które ze sportem w ogóle nie mają nic wspólnego, to uważam, że przediagnozowywalibyśmy i byśmy za często mówili o tym, że pewne symptomy są i te symptomy może byłyby uważane za takie ponadnormatywne poza sportem.

To jest ważna informacja, czy takie nakłady, które mamy na działania psychologów sportu, psychoterapeutów, psychiatrów przynoszą odpowiednie skutki, czy nie.

tylko stworzyliśmy sobie siedem różnych kategorii, które tak naprawdę sprowadzają się do trzech głównych kategorii, bo potem jak człowiek wypełni te kwestionariusze, jak porozmawia w tym krótkim wywiadzie klinicznym, czy też nie zawsze klinicznym z naszymi psychologami sportu, końcowym efektem każdego takiego wywiadu i sesji wypełniania kwestionariuszy jest jedna z trzech rekomendacji.

Na przeciwnym biegunie jest najtrudniejsza i najbardziej dojmująca rekomendacja, że te symptomy są na tyle nasilone i na tyle nieprzystające do tego, co się dzieje, czyli nie chcę używać słowa normalność, bo co to jest normalność w kontekście sportu i w kontekście tych sytuacji, które często są nie do końca typowe.

Albo oferujemy, że to jest temat do poruszenia z własnym psychologiem sportu albo też z psychologiem sportu w naszym systemie.

A po środku jest obszar, trochę tak jak ty Grzesiek o tym mówiłeś wcześniej, do rozwoju, do współpracy z psychologiem sportu.

Także od Kasi chciałbym usłyszeć, bo Kasia jest jednym z tych psychologów w Centralnym Ośrodku Medycyny Sportu, która administruje ten test, otrzymuje wynik

Z tego niecałe 10%, 9,5% to była potrzeba pomocy psychiatrycznej bądź psychoterapeutycznej, a te tam 24 z groszem to była potrzeba działań psychoedukacyjnych albo działań związanych z podjęciem współpracy z psychologiem sportu.

ale z drugiej strony cieszę z tej perspektywy, że nasi wspaniali psychologowie sportu zbudowali na tyle relacje z zawodnikami i na tyle zaufanie, że nawet jeżeli ktoś przy pierwszym razie już był z rekomendacją, że psychoterapeuta, psychiatra, naprawdę skorzystasz i nie był raczej jeszcze wtedy na to gotowy,

No i nie da się stworzyć takiego kwestionariusza, który to wszystko wyłapie i dlatego ta ludzka twarz tego badania przesiewowego, które nadaliście temu projektowi sprawia, że on jest tak skuteczny na ten moment, na to co współczesna psychologia, psychologia sportu może zaoferować w tym wymiarze.

To, co chciałbym tutaj jeszcze rozwinąć i coś, o co chciałbym też zapytać jako psycholog współpracujący z trzema różnymi związkami sportowymi, to też ani jestem pracownikiem ani Centralnego Ośrodka Medycyny Sportu, ani Instytutu Sportu, w którym dzisiaj nagrywamy, ale jednak jestem w systemie w jakiś sposób jako psycholog-praktyk.

Zachęcamy do tego, bo jest też oczywiście możliwość, żeby wejść na stronę i ściągnąć ten kwestionariusz i kazać zawodnikowi zrobić to jeszcze raz, ale myślę, że to zrobione w COMSie i jeszcze z informacją zwrotną zewnętrzną od naszego psychologa sportu może być jeszcze bardziej pomocne.

Druga rzecz, którą chcielibyśmy zrobić, tylko szukamy odpowiedniego formatu, tak szczerze powiem i to jest taki pomysł jeszcze bardziej na gorąco, to jest to, że chcielibyśmy zrobić jakieś, nie powiem, że szkolenia, ale bardziej spotkanie z psychologami sportu, tak żeby móc o tym narzędziu opowiedzieć, żeby móc pokazać.

Chciałbym trochę wyjść już z tego i trochę skupić się na tym, na ile to zdrowie psychiczne idzie w parze z działaniami takimi tradycyjnymi ze strony psychologii sportu.

Na ile psychologia sportu i psychologia osiągnięć i w tym jej założenia optymalizacji wykonania wyników sportowych wspomaga zawodnika w kwestiach profilaktyki i ochrony zdrowia psychicznego?

Natomiast ja myślę sobie, że psychologia sportu, psychologia osiągnięć może bardzo mocno wesprzeć zawodnika i działać właśnie profilaktycznie i prewencyjnie odnośnie treningu mentalnego, rozwoju umiejętności psychologicznych.

Podsumowując odnośnie psychologii sportu i psychologii osiągnięć, ja uważam, że może pomóc i wesprzeć zawodnika w rozwijaniu zasobów w kontekście zdrowia psychicznego i rozwoju budowania odporności psychicznej.

Myślę, że dużo będzie zależeć tutaj od intencji i celów, bo psychologia sportu też daje zawodnikom i trenerom narzędzia do tego, żeby jednak wdepnąć ten gaz aż do dechy i uczyć się radzić z tym przewlekłym bólem, niedogodnościami różnego rodzaju, czy też niewłaściwym traktowaniem w grupie, w zespole.

I też psychologia sportu może dać narzędzia do tego, żeby to wytrzymać.

Więc wydaje mi się, że tutaj clue tej wypowiedzi Kasi będzie intencja i cel, bo rzeczywiście psychologia sportu też przecież może nauczyć nas samoświadomości i umysłu i ciała, może nam dać narzędzia do radzenia sobie w tych trudniejszych sytuacjach.

Więc moja odpowiedź byłaby taka, że to psychologia sportu to przede wszystkim jakiś narzędziownik i teraz w jakiś sposób będziemy z tych narzędzi korzystać, no to będzie już zależeć od naszych założeń i intencji.

Ja słuchałem z chęcią i z przyjemnością doświadczonych dużo bardziej ode mnie psychologów sportu i zgadzam się z tym, co mówicie i tak starałem sobie szybko i sprawnie podsumować może to, co usłyszałem i to, co zrozumiałem i myślę sobie, że

I to pytanie, muszę wam powiedzieć, że wynika z takiej refleksji po zakończonym sezonie poolimpijskim, bo nagrywamy w 2025 roku, to pierwszy rok po igrzyskach, zwykle bardzo trudny dla zawodników większości dyscyplin sportu, przynajmniej tych olimpijskich.

I czy sportowiec, a mówimy o sportowcach wysokiego wyczynu bardzo często w tym podcaście, chcący zadbać o własne zdrowie psychiczne, prędzej czy później i tak nie wyjdzie z tego sportu wyczynowego, który jest środowiskiem bardzo trudnym i toksycznym.

Ale Kasa idzie z Ministerstwa Sportu.

Ale przy okazji, bo chciałeś odpowiedź dla Ministerstwa Sportu, więc to jest odpowiedź dla Ministerstwa Sportu.

Myślę, że jeżeli ktoś cały czas jest z nami, to naprawdę duży koneser psychologii sportu, zdrowia psychicznego w sporcie.

Naprawdę ta robota musi zostać doceniona, bo robimy w polskim sporcie coś, co jest niezwykłe nie tylko w skali historii naszego sportu,

ale w skali historii sportu w ogóle, bo koledzy z zagranicy przychodzą do nas na konferencjach i mówią, wow, ale żeście stworzyli system i może lepszy system mają teraz Amerykanie.