Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
06.11.2025 18:00

Książę i zakon. Droga Krzyżaków do potęgi

Kto naprawdę sprowadził Krzyżaków nad Wisłę i dlaczego to wydarzenie zmieniło bieg historii? Kiedy zaczęła się ich obecność na ziemiach polskich? Czy rzeczywiście chodziło o walkę z pogańskimi Prusami?

Pojawienie się pierwszych braci zakonu, Konrada von Lanzberg i jego anonimowego towarzysza rozpocznie jeden z istotniejszych procesów w historii średniowiecznej - wzrostu znaczenia zakonu krzyżackiego nad Wisłą. Dlaczego istotną rolę w tym odegrał śląski książę - Henryk Pobożny? Czy papiestwo wspierało zakon? Czym była Bulla z Rimini?

Wreszcie, jak oceniać Konrada Mazowieckiego? Czy możemy zarzucić mu popełnienie jednego z największych błędów w naszej historii? Odpowiedź poznasz w najnowszym odcinku podcastu Muzeum Historii Polski z serii "Inne historie Polski".

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 21 wyników dla "Henryk Brodaty"

Najważniejszego aktora po naszej stronie, o którym profesor Henryk Samsonowicz napisał, że nie dorósł do potrzeb swojej epoki.

Ale co ciekawe, prof. Henryk Samsonowicz akurat pisząc biografię Konrada Mazowieckiego, bo o nim mwę, niekoniecznie aż tak bardzo krytykował go za tę decyzję związaną ze sprowadzeniem krzyżaków, za co dzisiaj tego biednego Konrada Mazowieckiego najbardziej oskarżamy, krytykujemy i tylko z tym go utożsamiamy.

A jaki udział w pojawieniu się braci niemieckich na ziemiach polskich, umownej dzisiejszej Polski, odegrał Henryk Brodaty?

Książę Henryk Brodaty, władca Śląska, jak mamy trochę orientacji przestrzennej, to wiemy, że ten Śląsk nie graniczy z Prusami, że tam jakieś najazdy pruskie specjalnie temu Henrykowi Brodatemu nie groziły.

Henryk Brodaty był rzeczywiście bardzo aktywny w tych sprawach pruskich.

dokumenty wystawiane w kontekście tych wypraw, gdzie Henryk Brodaty, inni książęta, biskupi, rycerze są określani wprost jako cruces signati, czyli ci oznaczeni krzyżem, czyli krzyżowcy.

Henryk Brodaty najprawdopodobniej odegrał bardzo istotną rolę w próbie stworzenia czegoś, co w naszej historiografii przyjęło nazwę stróży rycerskiej w ziemi chełmińskiej.

I tutaj rzeczywiście źródła nam wskazują na dość ważną rolę właśnie Henryka Brodatego.

Henryk Brodaty to był pierwszy polski władca, o którym wiemy, że nawiązał kontakty z krzyżakami, ponieważ już w roku 1222 sprowadził krzyżaków na Śląsk.

Chociaż tutaj warto też podkreślić, że to osadzenie krzyżaków na Śląsku przez Henryka Brodatego miało inny cel niż późniejsze o parę lat sprowadzenie ich na

tereny pograniczne polsko-pruskie przez Konrada Mazowieckiego, ponieważ w tym dokumencie Henryka Brodatego, który dotyczy tego sprowadzenia krzyżaków na Śląsk, wyraźnie się mówi o tym, że to nadanie jest niejako insubsidium terres sanctae, czyli na wspomożenie Ziemi Świętej.

Dokładnie według tego klucza postąpił Henryk Brodaty względem krzyżaków w tym 1922 roku.

Więc niektórzy historycy twierdzą i myślę, że nie da się tego twierdzenia jakoś sensownie podważyć, że to Henryk Brodaty mógł być rzeczywiście tym władcą, który podsunął Konradowi pomysł właśnie odwołania się do pomocy zakonu krzyżackiego.

Wręcz przypisuje Henrykowi Brodatemu pomysł wieczystego darowania krzyżakom ziemi hełmińskiej przez Konrada Mazowieckiego.

Nie da się jego relacji o sprowadzeniu krzyżaków zaakceptować w całej pełni, ale warto podkreślić, że on rzeczywiście bardzo mocno rolę Henryka Brodatego podkreślił w tej całej sprawie.

Rzeczywiście Henryk Brodaty tutaj odegrał istotną rolę i jeszcze jedna rzecz, już po sprowadzeniu Krzyżaków, Henryk Brodaty nadal interesował się tymi sprawami pruskimi i nadal bezpośrednio angażował się w walkę z Prusami, bo tutaj warto wspomnieć o takiej wielkiej wyprawie polskich książąt, która miała miejsce, dokładnie nie wiemy, tutaj datacja jest niepewna, niepewna, przepraszam, bo 1234 albo 1935,

W każdym razie praktycznie większość polskich książąt wybrała się na tą wyprawę, bo tam był i Konrad Mazowiecki, jego syn Kazimierz Kujawski, Henryk Brodaty, Henryk Pobożny, Władysław Odonic, książę Pomorski Świętopełk ze swoim bratem Samborem.

No i właśnie, tutaj Henryk Brodaty też bezpośrednio był w to zaangażowany.

Więc wracając do pana pytania, rola Henryka Brodatego w sprowadzeniu Krzyżaków była istotna.

Potrafił uwięzić Henryka Brodatego, potrafił uwięzić swoją bratową Grzemisławę ze swoim bratankiem Bolesławem, jak walczył o schedę po Leszku Białym.

Jest Henryk Brodaty, żyje jeszcze wtedy Władysław Laskonogi, książę wielkopolski i rozpoczyna się po prostu walka o tę schedę po Leszku Białym.