Mentionsy

Myślę, że widzowie pewnie już widzieli w tytule o kogo chodzi, ale czy słusznie tak oceniam Mieszka II?

I tutaj właściwie należałoby zacząć od takiego właśnie przedstawienia historiograficznych dziejów Mieszka II.

I Dominikani Wincenty jako pierwszy dokonał reinterpretacji wcześniejszych zapisów na temat Mieszka II, ponieważ Wincenty czytał i kronikę Galla Anonima i kronikę Wincentego Kadłubka, więc miał tutaj pewien materiał, jeśli chodzi o opowieści o Mieszku II.

Oczywiście opowiedział o tym przykrym epizodzie związanym z właśnie wpadnięciem Mieszka II w ręce czeskie, o czym jeszcze pewnie będziemy osobno mówić.

Kadłubek nawet starał się jakoś Mieszka II wybronić, ponieważ Kadłubek był znakomitym dialektykiem, to znaczy właściwie bardzo lubił takie paradoksy i przeciwstawne pojęcia.

Ale Mieszka II, który...

Kadubek przejął tutaj opinię Galla Anonima oczywiście i Mieszka II go też pochwalił i napisał taką ładną laurkę o tym, że w sumie to bardzo przyzwoity jest taki władca, który po cudze nie sięga, zadowala się swoim i właśnie rezygnuje z podbojów, bo uważa, że ma wszystkiego pod dostatkiem.

No i od Dominikanina Wincentego, od połowy XIII wieku zaczęło się w którymś momencie nawet ten to określenie gnośny funkcjonował jako po prostu przydomek mieszka drugiego.

To oczywiście ma niewiele wspólnego, bo Galanonim tylko trochę wiedział o panowaniu Mieszka II.

Ale cały szereg zwłaszcza rocznikarskich źródeł z terenów cesarstwa zaczęły być używane dopiero w trakcie nowoczesnych badań i my dziś z innych źródeł więcej wiemy o panowaniu Mieszka II niż średniowieczni kronikarze.

No to wprowadzamy Mieszka II do tej naszej serii.

Najbardziej optymistycznie nastawieni historycy są gotowi założyć, że na bieżąco nawet już za życia Mieszka I takie zapiski były prowadzone.

przyzwoity wizerunek Mieszka II.

Można by powiedzieć, że Tittmar chyba miał więcej sympatii do Mieszka II, podobnie do Mieszka I, niż do Bolesława Chobrego.

Matką Mieszka II była ulubiona, można tak powiedzieć, żona, to też wynika z opowiadania Tittmara, ulubiona żona.

No i Emnilda rzeczywiście była matką Mieszka II i jego młodszego brata Ottona.

Natomiast to, co jeśli chodzi o relacje rodzinne Mieszka II, może nawet przede wszystkim trzeba wspomnieć to, co było zresztą wielką dumą Piastów, jak możemy sądzić z jakim zachwytem o tym pisał na przykład Galanonim i późniejsi kronikarze, to było małżeństwo Mieszka II.

Małżeństwo Mieszka II z siostrzynicą cesarza Ottona III, a więc tutaj rzeczywiście taka koligacja była koligacją, która

Saski, kronikarz z zachodu, wydaje się, że dlatego mógł darzyć sympatią Mieszka, bo był to człowiek światowy, a dlatego mówi o tym, że był to człowiek światowy, gdyż był to, zdaje się, jedyny polski władca przed XIII, XII wiekiem, który umiał czytać i pisać.

Syn Mieszka II, Kazimierz Odnowiciel, wiemy, że pomijając już tutaj legendę o jego mnichostwie, która jest późniejsza, no to jednak od Gal Anonima wiem, że został oddany na naukę do jakiegoś klosztoru.

Natomiast rzeczywiście o wykształceniu i takich właśnie religijnych i może nawet erudycyjnych zainteresowaniach Mieszka II wspomina źródło, które jest zupełnie wyjątkowe.

I to jest właściwie fundament takiego doceniania Mieszka II, które rozpoczęło się gdzieś tam u schyłku XIX wieku, kiedy historycy odrzucili tą średniowieczną tradycję gnuśności i zaczęli właśnie korzystając z innych źródeł

To jest rzeczywiście taki list stanowiący przyczynek do chwały Mieszka II, a jednocześnie zupełnie bezpośrednie potwierdzenie tego, że...

Na tym samym początku, tam zresztą jest mowa o początku rządów królewskich Mieszka II w tym liście dedykacyjnym, no i na tym właśnie początku rządów Mieszko II miał wyraźnie przyjazne relacje z książętami Rzeszy, którzy pozostawali w opozycji

I ewidentnie ten, to właściwie tutaj panuje zgoda historyków, że ten list dedykacyjny i ten dar właśnie pod postacią kodeksu liturgicznego jest właśnie takim wyrazem bliskich relacji Mieszka II i wspierania przez Mieszka II opozycji przeciwko Konradowi II.

Wiemy od Tittmara, że Mieszko I zaplanował jednak podział pomiędzy wszystkich synów, a Chrobry szybką akcją, jak to referuje Tittmar bardzo lakonicznie niestety, doprowadził do tego, że jego przyrodni bracia i macocha stali wygnani, natomiast on sam objął władzę nad całym władztwem Mieszka I.

Chrobry zapewne zakładając, że jedynowładztwo będzie skuteczniejsze, doszedł do wniosku, że należy całą władzę przekazać Mieszkowi II, co oczywiście stało się jednym z głównych problemów Mieszka II, bo o ile ci przyrodni bracia Chrobrego gdzieś znikają, pewnie uciekają do cesarstwa i gdzieś tam robią jakieś kariery, w każdym razie nie widzimy ich zupełnie w źródłach,

Natomiast bracia Mieszka II, zarówno ten starszy Besprym, jak i młodszy, rodzony brat Otto, występują przeciwko bratu i uważają, że ten pomysł ojca, żeby tylko jednemu z braci powierzyć całość władzy, jest po prostu dla nich krzywdzący.

To jest z całą pewnością podstawowy powód kłopotów i podstawowe źródło klęsk Mieszka II.

Mieszka II przykuwa naszą uwagę, gdyż celebrujemy w tym roku nie tylko tysiąclecie koronacji Bolesława Chrobrego, ale tysiąclecie koronacji Mieszka II.

To znaczy sam fakt koronacji Mieszka II właściwie nie budzi wątpliwości i to wynika właśnie z wspomnianej już tutaj ilustracji, którą znamy tylko z odrysów XIX-wiecznych.

z właśnie kodeksu Matyldy, ale wiemy o tym także właśnie ze źródeł, przede wszystkim źródeł analistycznych z terenów cesarstwa, w których ta koronacja Mieszka II jest przedstawiona jako po prostu uzurpacja, uzurpacja praw, które zdaniem cesarza się Mieszkowi II nie należały.

Cesarz Konrad II uważał to za przejaw agresji wobec jego praw i jego zwierzchnictwa i stąd też zresztą wynikły nieszczęścia późniejsze dla Mieszka II.

To zupełnie nic więcej nie da się powiedzieć, różne tutaj oczywiście przedstawiano hipotezy, zastanawiano się czy nie mogła się odbyć nawet podwójna koronacja i chrobrego i od razu mieszka drugiego, takie sytuacje się jak najbardziej zdarzały.

Rzeczywiście to, że ekspansja Bolesława Chrobrego i złe stosunki z sąsiadami, które były konsekwencją walk prowadzonych na niemal wszystkich frontach, to jest z całą pewnością przyczyna i kłopotów Mieszka II, a nawet, jak twierdzi Galanonim, i wnuka Bolesława Chrobrego, czyli Kazimierza Odnowiciela, który właśnie...

konflikt z braćmi, który może odgrywa nawet najważniejszą rolę, na te właśnie niepowodzenia i klęski Mieszka II i na to, że właściwie musimy go uznać za władcę jednak raczej przegranego, a z całą pewnością tak go postrzegano w średniowieczu i stąd właśnie ta przypisywana mu gnuśność.

No właśnie, co możemy zapamiętać z tego krótkiego czasu panowania Mieszka II?

Natomiast zresztą w ogóle Kitmar opisywał Mieszka II jeszcze w czasach, gdy żył i panował Bolszaw Chrobry, więc nie ma to też większego związku dla tego, co my wiemy i czego poszukujemy, jeśli chodzi o badania nad samym okresem panowania Mieszka II.

Niemieckich inną tradycję, ale wedle kroniki z Breuweil, Recheza miała właśnie wywieźć insygnia koronacyjne z Polski, te właśnie insygnia Mieszka i oczywiście swoje i tą koronę Mieszka miała oddać cesarzowi Konradowi II.

A więc jeśli by przyjąć tą wersję z Kroniki z Brauweiler, czyli wersję Rychezy, no to ten rozbrat w małżeństwie skończył się bardzo poważnymi konsekwencjami politycznymi dla Mieszka II.

Więc był to jedno z tych niepowodzeń Mieszka II.

Galanonim nie znał imienia Rychezy, ale nazywa ją bezimienną matką Kazimierza i miałaby być wypędzona dopiero po śmierci Mieszka II przez jakichś zbuntowanych możnych, czy jakieś elity.

Jeśli przyjąć tę wersję o rozbracie z żoną, to byłoby to jedno z poważnych niepowodzeń Mieszka II.

Jest małżeństwo następcy Bolesława Chrobrego, Mieszka II, z siostrzenicą cesarza rzymskiego narodu niemieckiego, najpotężniejszego człowieka Europy.

Najazdu właśnie, którego pretekstem jest przywrócenie władzy bratu Mieszka II.

i ten ruski najazd też tutaj jest pewien problem z interpretacją źródeł, bo jedno źródło wymienia jednego z braci, mieszka drugiego, drugie źródło wymienia drugiego.

na Rusi i właściwie oba te najazdy są najazdami, których pretekstem jest właśnie przywracanie sprawiedliwości, zadbanie o tych dynastów, którzy zostali przez Bolesława Chobrego i Mieszka II pokrzywdzeni.

No i w ten sposób właśnie ten konflikt dynastyczny staje się pretekstem do najazdów zewnętrznych i owocuje wreszcie po prostu upadkiem Mieszka II.

Mieszka II musi uciekać z kraju.

Natomiast Gal Anonim dodaje jeszcze, że ta surowa kara, która spotkała z rąk księcia czeskiego, jeśli wierzyć Gallowi Mieszka II, była zemstą za to, że Bolesław Chrobry miał oślepić, i to wiemy skądinąd, że rzeczywiście oślepił księcia czeskiego Bolesława III.

To jest właśnie jeden z przyczynków do rehabilitacji Mieszka II, to co się dzieje później, bo tutaj różni historycy już od właśnie schryłku XIX wieku doceniali to, że nawet jeśli rzeczywiście został podległ tak okrutnej kaźni, jak ta, o której pisze Galanonim,

w którymś momencie odzyskał jakąś swobodę i mógł podejmować jakieś działania, nie to, że po tej ewentualnej kastracji był w jakimś więzieniu, zamknięty w jakimś lochu, tylko gdzieś mógł działać i być może tutaj właśnie również machinacje Mieszka II sprawiły, że Bespröm został zamordowany.

drugiego brata, czyli, jak się domyślamy, Ottona i pojawia się jeszcze niejaki Tiedryk, który nie bardzo wiadomo kim był, bo rocznik aż o tym nie pisze, ale wszystko wskazuje, że jest jakimś krewnym, więc historycy zakładali, że jest to jeden z wnuków Mieszka I, syn któregoś z synów Mieszka I Jody.

Jest to pierwszy moment zresztą, kiedy ten rocznikarz, który mieszka drugiego, ewidentnie nie lubił jako wroga cesarza.

Natomiast bracia, jeden przyrodni, drugi rodzony, mieszka drugiego, takie pretensje zgłaszali.

W przypadku państwa Mieszka II musimy jeszcze pamiętać o tym, że to jest państwo świeżo powstałe.

że historycy bardzo długo wyobrażali sobie już nawet państwo Mieszka I jako doskonale zorganizowane, posiadające wiele jakichś takich właśnie zakotwiczeń w terenie, w jakichś instytucjach, w jakichś właśnie praktykach władzy i zwyczajach związanych z panowaniem i Mieszka, a potem Bolesława Chrobiego.

Potem dochodzi do wystąpienia ludności przeciwko religii chrześcijańskiej, do wygnania następcy Mieszka II.