Mentionsy
Pierwsze lata II RP. Między Piłsudskim a Dmowskim
Polska, która odrodziła się jesienią 1918 r. stała się państwem demokratycznym. Nie trwało to długo, bo w maju 1926 roku marszałek Józef Piłsudski dokonał zamachu stanu, który nazywamy przewrotem majowym. Jak do tego doszło? Czy musiało tak się stać?
Druga Rzeczpospolita była politycznie bardzo podzielona. Symbolizował to konflikt pomiędzy Narodową Demokracją a Polską Partią Socjalistyczną oraz wyraziste osobowości Romana Dmowskiego i Józefa Piłsudskiego. Ogromne znaczenie miał także fakt, że 1/3 populacji stanowiły mniejszości narodowe. Wszystko to powodowało, że trudno było wyłonić stabilny rząd. Dlaczego politycy nie potrafili osiągnąć porozumienia?
Wielkim wstrząsem dla Polski stał się polityczny mord dokonany na prezydencie Gabrielu Narutowiczu. Pierwsze lata niepodległości przyniosły także poważne problemy gospodarcze: ogromne zniszczenia wojenne, rosnącą inflację. Kolejne rządy starały się poprawić dramatyczną sytuację. Kto podołał temu zadaniu? Kto się nie sprawdził?
Jak funkcjonowały mniejszości narodowe w tym okresie? Ukraińcy, Białorusini, Żydzi, Niemcy - wszystkie te mniejszości miały swoją specyfikę. Każda z nich oczekiwała czego innego. Czy II RP była w stanie odpowiedzieć na ich potrzeby? I jak na tym tle wyglądała działalność komunistów?
O tym wszystkim w dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i jego gość, profesor Andrzej Friszke z Instytutu Studiów Politycznych PAN.
Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Ale wszystko to skończyło się w maju 1926 roku wraz z krwawym zamachem stanu dokonanym przez marszałka Józefa Piłsudskiego.
I z drugiej strony, jako ich przeciwników, obóz Piłsudskiego, wtedy nazywany lewicą demokratyczną.
I sam, że tak powiem, krąg Piłsudskiego, legioniści, poowiacy.
Tak, ale przybliżmy to troszkę, bo Gabriel Narutowicz jest politykiem, który właściwie z poręki Józefa Piłsudskiego zostaje kandydatem, a potem zostaje wybrany na prezydenta II Rzeczpospolitej przy znacznym wsparciu, które zostało udzielone przez blok mniejszości narodowych.
wytworzyła cały szereg dekretów i rozwiązań ustrojowych podpisanych przez Piłsudskiego jako naczelnika państwa i można powiedzieć, że to państwo w sensie takich ram instytucjonalno-organizacyjnych, praw obywatelskich i tak dalej, ono było właściwie zaprojektowane przez lewicę, przez PPS.
Bo jedno co wiemy na pewno, to to, że w maju 1926 roku Wincenty Witos bardzo machał szabelką, drażnił marszałka Piłsudskiego, który w międzyczasie, w ostatnich trzech latach wcześniejszych znajdował się poza bieżącą polityką, poza wojskiem również, był w Sulejówku, ale wokół niego tyleż moralnie, jakoś ideowo, ale i faktycznie ideologicznie,
która w zasadzie postawiła sobie za cel, żeby Piłsudskiego już na trwale odsunąć, odseparować, pozbawić wpływów również na wojsko i na kadrę oficerską.
no odsuwania na boczny tor, deprecjonowania ludzi związanych z Piłsudskim, oficerów legionowych i tak dalej, to oczywiście wytwarzało niezadowolenie, irytację, gotowość do jakiegoś odwetu.
Druga rzecz, no oczywiście Piłsudski nie był gotów pójść na emeryturę.
No i to jest, bym powiedział, jeden element paliwa w relacjach właśnie z Piłsudskim, a drugi element paliwa, no to jest właśnie sytuacja ogólna społeczna, to znaczy kryzys ekonomiczny, 300 tysięcy bezrobotnych, perspektywa, że będzie następne 100 tysięcy za chwilę,
No i rozumiem, że tutaj pojawia się Józef Piłsudski.
I albo nastąpić musiał przewrót ze strony Piłsudskiego przeciwko prawicy, albo by nastąpił przewrót prawicy przeciwko Piłsudskiemu i Lewicy.
Oczywiście przewrót prawicy przeciwko Piłsudskiemu i Lewicy nie miałby takiego charakteru.
Na to absolutnie kategorycznie nie zgadza się Piłsudski.
Jak to się stało, że komuniści w maju 26 roku przez chwilę, ale jednak poparli Józefa Piłsudskiego?
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00