Mentionsy
Rokosz, czyli wojna szlachty z królem?
W naszej historii są rozdziały, o których wolelibyśmy nie pamiętać. Rokosze w Rzeczpospolitej były nie tylko politycznym buntem szlachty. Czasem, gdy sytuacja wymykała się spod kontroli przybierały postać wojny domowej. Ile w wystąpieniach szlachty było moralnie usprawiedliwionej walki o respektowanie przez króla praw, a ile warcholskiej ambicji kierujących nią magnatów? Kiedy wybuchł pierwszy rokosz i dlaczego nazywamy go wojną kokoszą? Jak na wystąpienie szlachty zareagował Zygmunt Stary i jaki związek z tą sprawą miała jego małżonka? W podcaście pomówimy również o dwóch słynnych buntach szlacheckich, które przerodziły się w wojny domowe. Kim byli liderzy tych dwóch wydarzeń - Zebrzydowski i Lubomirski? Kiedy się działy i co je różniło? Czy rzeczywiście rokosze z XVII wieku przyczyniły się do osłabienia Rzeczpospolitej? Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Mirosław Nagielski z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego (https://historia.uw.edu.pl/personel/miroslaw-nagielski). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
A więc kiedy mowa było, kiedy szlachta przybywała do Jana Kazimierza prosząc, żeby ją zwołał do swojego boku, to Jan Kazimierz mówił, że w żadnym wypadku siedźcie sobie spokojnie doma, bo wiedział dobrze, że ona skręci do Lubomirskiego, czyli do Rokosza.
Do dziś dzielą historyków opinie, kto miał rację w tym wielkim sporze Jana Kazimierza i Jerzego Sebastiana Lubomirskiego.
I potop jest takim klasycznym przykładem, bo pamiętajmy, że początek panowania Jana Kazimierza jest bardzo trudny.
A więc ta ekspiacja za swoje winy, za składane przysięgi na rzecz obcego pana, opuszczenie Jana Kazimierza, chociaż wojsko twierdziło i miało rację, wódz naczelny nie powinien opuszczać Rzeczypospolitej.
Oczywiście przeciwnikiem Jana Kazimierza okazał się tutaj początkowo znajdujący się w stronnicy francuskim marszałek Wielki Koronny, hetman Wielki Koronny, który w ciągu zaledwie kilku lat zdobył sobie ogromną popularność już szlachtę, a przede wszystkim wojska.
Obie bitwy, bitwa pod Jasną Górą, 4 wrzesień 1965 rok, jak i bitwa pod Montfami, 13 lipca 1666, to były podstawowe błędy, patrząc na staropolską sztukę wojenną dowódców Jana Kazimierza.
Pierwsza bitwa to klęska ze względu na to, że szpica przednia, która miała związać siły Rokosza do nadejścia głównych sił Jana Kazimierza została pobita pod murami Jasnej Góry na czele z Połbińskim.
Profesor Wójcik, który badał te problemy od Potrzewki, stwierdził, że właśnie ze względu na rokość i tą sytuację nie mogliśmy zakończyć zwycięską wojnę z Moskwą, bo ta wyprawa zadnieprzańska Jana Kazimierza 1663 na 4, która miała do załatwienia dwie sprawy.
Kijów miał de facto po dwóch i pół roku wrócić w granicę Rzeczypospolitej, ale wiemy, że po abdykacji Jana Kazimierza dochodzi do bratobójczych walk politycznych między obozem Markontentów a stronnictwem Michała Korybuta-Wisiewieckiego.
Jego poparcie tak duże wśród wojska i szlachty wskazywało, że gdyby doszło do elekcji po abdykacji Jana Kazimierza, jego szanse byłyby ogromne.
Rzeczywiście bardzo nieudalnie, to jest trzecia kozacka kampania Jana Kazimierza, prowadzona bardzo nieudolnie przez Jana Kazimierza.
Zaczęliśmy tę część od wspomnień Jana Chryzestoma Paska z bitwy pod Bątwami.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00