Mentionsy
Powojnie
31.10.2025 17:00

Kaliningrad dla Litwy? Plany Stalina i szalona propozycja Chruszczowa. Zapomniana historia Obwodu.

Cześć! Czy Kaliningrad mógł być litewski? Teoretycznie – tak, przynajmniej jeśli spojrzeć na mapę. Sowiecka enklawa nad Bałtykiem wciśnięta jest między Polskę a Litwę. W praktyce jednak Stalin nie zamierzał przekazywać kontroli nad tym obszarem żadnej innej republice. Kaliningrad miał pozostać rosyjski – jako kluczowa baza sowieckiej marynarki wojennej na Bałtyku.Litwini, szczególnie ci na emigracji, wielokrotnie podnosili temat przynależności terytorium dawnej tzw. Małej Litwy, której część pokrywa się z granicami dzisiejszego obwodu. Państwa zachodnie jednak niespecjalnie były zainteresowane wspieraniem litewskich roszczeń.Sytuacja zaczęła się zmieniać dopiero po śmierci Stalina. Nikita Chruszczow, chcąc zyskać przychylność poszczególnych republik, rozpoczął serię korekt granicznych w obrębie Związku Radzieckiego. W ten sposób Krym trafił pod administrację Kijowa, a przesunięcia granic objęły również republiki kazachską i rosyjską. W planach pojawiły się także zmiany na granicy Litwy i obwodu kaliningradzkiego.Więcej na ten temat opowiadam w najnowszym odcinku serii Powojnie.

Chruszczow Kremla Moskwa Litewskiej Republiki Nikity Chruszczowa Królewiecki Kaliningrad Związek Radziecki Kaliningradu Armia Czerwona Gwardyjską Armię Czeczeńsko-Inguskiej Republiki Związkowej Bałtisk Lokalne Rady Gospodarki Narodowej Kaliningradzki Kombinat Bursztynowy

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 13 wyników dla "Czeczeńsko-Inguskiej Republiki Związkowej"

Korekty objęły także inne republiki związkowe.

Zamiast tego Stalin włączył go bezpośrednio do Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

Stalin uznał, że niewielkie i słabiej rozwinięte republiki takie jak Litewska oraz Białoruska nie będą w stanie ani zasiedlić, ani szybko odbudować zniszczonego wojną regionu.

Niektórzy litewscy historycy sugerują, że powierzenie Szczerbakowowi Kaliningradu miało być wstępem do ewentualnego włączenia tego terytorium do Litewskiej Republiki Sowieckiej.

Szczerbakow znał realia Litewskiej Republiki, jej aparat władzy i lokalną specyfikę.

Rzeczywistym przywódcą republiki był pierwszy sekretarz komunistycznej partii Litwy, Antanas Snieczkus, całkowicie lojalny wobec Komitetu Centralnego KPZR.

Mógł przecież w każdej chwili włączyć obwód kaliningradzki do Litewskiej Republiki, argumentując, że to teren o historycznie litewskich korzeniach.

Skuteczny i przewidywalny gwarantował lojalność Litewskiej Republiki wobec Kremla.

Cofnął także stalinowską decyzję o likwidacji Czeczeńsko-Inguskiej Republiki Związkowej przywracając jej autonomię.

Część terenów przygranicznych włączono do Kazachstanu, aby ułatwić tworzenie nowych sowchozów i kołchozów w obrębie jednej republiki.

Do ich republiki masowo zjeżdżali robotnicy z innych części imperium, co przyspieszało proces rusyfikacji.

Chruszczow kalkulował, że taki gest pozwoli zaspokoić litewskie ambicje terytorialne i jednocześnie wzmocni lojalność Republiki wobec Moskwy.

Litewscy komuniści i tak borykali się z poważnymi problemami wewnątrz własnej republiki.

Ostatnie odcinki