Mentionsy

Powojnie
31.10.2025 17:00

Kaliningrad dla Litwy? Plany Stalina i szalona propozycja Chruszczowa. Zapomniana historia Obwodu.

Cześć! Czy Kaliningrad mógł być litewski? Teoretycznie – tak, przynajmniej jeśli spojrzeć na mapę. Sowiecka enklawa nad Bałtykiem wciśnięta jest między Polskę a Litwę. W praktyce jednak Stalin nie zamierzał przekazywać kontroli nad tym obszarem żadnej innej republice. Kaliningrad miał pozostać rosyjski – jako kluczowa baza sowieckiej marynarki wojennej na Bałtyku.Litwini, szczególnie ci na emigracji, wielokrotnie podnosili temat przynależności terytorium dawnej tzw. Małej Litwy, której część pokrywa się z granicami dzisiejszego obwodu. Państwa zachodnie jednak niespecjalnie były zainteresowane wspieraniem litewskich roszczeń.Sytuacja zaczęła się zmieniać dopiero po śmierci Stalina. Nikita Chruszczow, chcąc zyskać przychylność poszczególnych republik, rozpoczął serię korekt granicznych w obrębie Związku Radzieckiego. W ten sposób Krym trafił pod administrację Kijowa, a przesunięcia granic objęły również republiki kazachską i rosyjską. W planach pojawiły się także zmiany na granicy Litwy i obwodu kaliningradzkiego.Więcej na ten temat opowiadam w najnowszym odcinku serii Powojnie.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 18 wyników dla "Litewskiej Republiki"

Korekty objęły także inne republiki związkowe.

Nie został on przyłączony do żadnej z sąsiadujących republik związkowych, ani litewskiej, ani białoruskiej, choć z geograficznego punktu widzenia byłoby to logiczne.

Zamiast tego Stalin włączył go bezpośrednio do Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

Stalin uznał, że niewielkie i słabiej rozwinięte republiki takie jak Litewska oraz Białoruska nie będą w stanie ani zasiedlić, ani szybko odbudować zniszczonego wojną regionu.

Niektórzy litewscy historycy sugerują, że powierzenie Szczerbakowowi Kaliningradu miało być wstępem do ewentualnego włączenia tego terytorium do Litewskiej Republiki Sowieckiej.

Szczerbakow znał realia Litewskiej Republiki, jej aparat władzy i lokalną specyfikę.

Tym samym komunistyczna władza umacniała się, a działalność litewskiej partyzantki z każdym miesiącem słabła.

Rzeczywistym przywódcą republiki był pierwszy sekretarz komunistycznej partii Litwy, Antanas Snieczkus, całkowicie lojalny wobec Komitetu Centralnego KPZR.

Mógł przecież w każdej chwili włączyć obwód kaliningradzki do Litewskiej Republiki, argumentując, że to teren o historycznie litewskich korzeniach.

Pozwolił jednak, aby elementy litewskiej kultury powróciły do przestrzeni publicznej.

Skuteczny i przewidywalny gwarantował lojalność Litewskiej Republiki wobec Kremla.

Człowiek, który wkrótce trafił do ścisłego kierownictwa litewskiej partii komunistycznej.

Cofnął także stalinowską decyzję o likwidacji Czeczeńsko-Inguskiej Republiki Związkowej przywracając jej autonomię.

Część terenów przygranicznych włączono do Kazachstanu, aby ułatwić tworzenie nowych sowchozów i kołchozów w obrębie jednej republiki.

Do ich republiki masowo zjeżdżali robotnicy z innych części imperium, co przyspieszało proces rusyfikacji.

Chruszczow kalkulował, że taki gest pozwoli zaspokoić litewskie ambicje terytorialne i jednocześnie wzmocni lojalność Republiki wobec Moskwy.

Pamiętał dobrze powojenne działania litewskiej partyzantki i obawiał się, że w razie międzynarodowego kryzysu ten region znów może stać się niebezpieczny dla Kremla.

Litewscy komuniści i tak borykali się z poważnymi problemami wewnątrz własnej republiki.