Mentionsy
Historia BEZ KITU
Historia BEZ KITU
20.05.2026 08:00

Autorytaryzm po polsku. System rządów Sanacji w Polsce 1926-1939. Prof. Andrzej Friszke

Sanacja była obozem politycznym, który przejął władzę w Polsce po przewrocie majowym dokonanym przez Józefa Piłsudskiego w 1926 roku. Jej rządy początkowo miały na celu „uzdrowienie” życia politycznego, jednak z czasem doprowadziły do wzrostu autorytaryzmu i ograniczenia demokracji, m.in. poprzez osłabienie roli parlamentu i zwiększenie uprawnień prezydenta. Władze sanacyjne zwalczały opozycję, czego przykładem były proces brzeski i obóz w Berezie Kartuskiej. 12 maja 2026 roku mija dokładnie setna rocznica zamachu majowego, który zapoczątkował okres rządów sanacji w II Rzeczypospolitej.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Andrzejem Friszke, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych PAN.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Piłsudskiego Sejm PPS Witosa Endecji Wojciechowskiego BBWR Starzyńskiego endecji Piłsudski Świtalskiego Sikorskiego Piłsudczyków Hitlera Piłsudskiemu

Rozdziały (12)

1. Wprowadzenie i przedstawienie gościa

Profesor Andrzej Friszke omawia historię Sanacji z Józefem Piłsudskim.

2. Poczatków Sanacji i demokracji parlamentarnej

Diskussja o początkach Sanacji i związkach Piłsudskiego z demokracją parlamentarną.

3. Konflikt między Piłsudskim a Sejmem

Analiza konfliktu między Piłsudskim a Sejmem w latach 1918-1920.

4. Struktura armii i konflikt z ND

Opis konfliktu między Piłsudskim a Endecją, a także zabójstwo Narutowicza.

5. Demonstracje i agitacja

Opis masowych demonstracji i agitacji przeciwko Piłsudskiemu.

6. Wycofanie się Piłsudskiego do Sulejówka

Opis wycofania się Piłsudskiego do Sulejówka i jego wpływu na sytuację polityczną.

7. Reformy gospodarcze i inflacja

Analiza reform gospodarczych i wpływu inflacji na sytuację polityczną w Polsce.

8. Konflikt z lewicą i rząd Witosa

Opis konfliktu między lewicą a rządem Witosa, a także wpływu inflacji na sytuację gospodarczą.

9. Reformy gospodarcze i polityka wobec mniejszości

Rozważania nad reformami gospodarczymi, takimi jak ograniczenie prawa strajku i zmiany wyborcze, oraz polityką wobec mniejszości narodowych, w tym konflikt z rządem Witosem i zamach stanu.

10. Repressje i konflikty polityczne

Profesor opisuje konflikty polityczne w Polsce pod sanacją, w tym represje i polaryzacje ideologiczne, podkreślając brak możliwości polskiej demokracji wówczas.

11. Sanacja jako rozjemca

Profesor analizuje roli sanacji jako rozjemcy w konfliktach politycznych, mówiąc o represjach i procesach sądowych.

12. Kryzys demokracji

Profesor omawia kryzys demokracji w Polsce pod sanacją, podkreślając niestabilność i konflikty społeczne.

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 11 wyników dla "PPS"

czyli PPS, PSL Wyzwolenia, ani dla mniejszości narodowych, ani dla Piłsudczyków.

To znaczy dla lewicy, dla PPS, dla związków zawodowych, dla robotników, rząd hienopiasta kolejny jest rządem walki przeciwko robotnikom.

I teraz, zanim do tego doszło, jest rzecz dosyć niezwykła w całym tym okresie, czyli próba kompromisu doraźnego między Endecją a PPS, co się wydawało ogień i woda.

No i PPS się na to zgodziła, ale na trzy miesiące.

No znaczy, jeżeli mówimy o wyborcach PPS czy PSL Wyzwolenia,

Ale oczywiście i w konsekwencji PPS i PSL wyzwolenie.

Czy była szansa w marcu 28 roku po wyborach doprowadzić jednak do koalicji BBWR plus PPS plus PSL Wyzwolenie plus Stronnictwo Chłopskie?

A sam Piłsudski też tak traktował te właśnie partie polityczne, chociaż sam się przecież z PPS wywodził kiedyś.

Są wymierzone właśnie w sojuszników z maja 26, w polityków PSL, wyzwolenia przede wszystkim, ale też w PPS, czy polityków PPS, którzy w Sejmie stanęli oporem przeciwko temu sposobowi sprawowania władzy, przeciwko rządom niekontrolowanym, przeciwko obchodzeniu konstytucji.

Stronnictwa tak jak PPS na przykład liczyły dwadzieścia parę tysięcy, a ten ma sto.

On był raczej lewica i też w sensie biografii młodości, które były kontynuowane, to z kręgiem PPS-owskim był blisko powiązany.

Ostatnie odcinki