Mentionsy

Historia BEZ KITU
Historia BEZ KITU
20.05.2026 08:00

Autorytaryzm po polsku. System rządów Sanacji w Polsce 1926-1939. Prof. Andrzej Friszke

Sanacja była obozem politycznym, który przejął władzę w Polsce po przewrocie majowym dokonanym przez Józefa Piłsudskiego w 1926 roku. Jej rządy początkowo miały na celu „uzdrowienie” życia politycznego, jednak z czasem doprowadziły do wzrostu autorytaryzmu i ograniczenia demokracji, m.in. poprzez osłabienie roli parlamentu i zwiększenie uprawnień prezydenta. Władze sanacyjne zwalczały opozycję, czego przykładem były proces brzeski i obóz w Berezie Kartuskiej. 12 maja 2026 roku mija dokładnie setna rocznica zamachu majowego, który zapoczątkował okres rządów sanacji w II Rzeczypospolitej.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Andrzejem Friszke, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych PAN.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Rozdziały (12)

1. Wprowadzenie i przedstawienie gościa

Profesor Andrzej Friszke omawia historię Sanacji z Józefem Piłsudskim.

2. Poczatków Sanacji i demokracji parlamentarnej

Diskussja o początkach Sanacji i związkach Piłsudskiego z demokracją parlamentarną.

3. Konflikt między Piłsudskim a Sejmem

Analiza konfliktu między Piłsudskim a Sejmem w latach 1918-1920.

4. Struktura armii i konflikt z ND

Opis konfliktu między Piłsudskim a Endecją, a także zabójstwo Narutowicza.

5. Demonstracje i agitacja

Opis masowych demonstracji i agitacji przeciwko Piłsudskiemu.

6. Wycofanie się Piłsudskiego do Sulejówka

Opis wycofania się Piłsudskiego do Sulejówka i jego wpływu na sytuację polityczną.

7. Reformy gospodarcze i inflacja

Analiza reform gospodarczych i wpływu inflacji na sytuację polityczną w Polsce.

8. Konflikt z lewicą i rząd Witosa

Opis konfliktu między lewicą a rządem Witosa, a także wpływu inflacji na sytuację gospodarczą.

9. Reformy gospodarcze i polityka wobec mniejszości

Rozważania nad reformami gospodarczymi, takimi jak ograniczenie prawa strajku i zmiany wyborcze, oraz polityką wobec mniejszości narodowych, w tym konflikt z rządem Witosem i zamach stanu.

10. Repressje i konflikty polityczne

Profesor opisuje konflikty polityczne w Polsce pod sanacją, w tym represje i polaryzacje ideologiczne, podkreślając brak możliwości polskiej demokracji wówczas.

11. Sanacja jako rozjemca

Profesor analizuje roli sanacji jako rozjemcy w konfliktach politycznych, mówiąc o represjach i procesach sądowych.

12. Kryzys demokracji

Profesor omawia kryzys demokracji w Polsce pod sanacją, podkreślając niestabilność i konflikty społeczne.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 15 wyników dla "endecji"

Zostaje usunięty, dlatego że powstała większość parlamentarna hienopiasta, czyli właśnie endecji do spółki z piastem Witosa.

Całe nakierowane przeciwko endecji.

To wszystko rodziło ogromne napięcie, a jeszcze właśnie w przypadku Endecji, która się zgodziła na reformę rolną w 1925, ale też z założeniem, żeby tej ziemi nie otrzymywał element obcy na kresach, czyli zostaną wykluczeni z reformy rolnej.

Były cechą tego obozu i różniły wyraźnie wobec wspomnianej tutaj endecji.

Tam miała dosyć silne struktury, no bo wojowała z Ukraińcami, więc narodowcy z tamtego terenu skłaniali się ku endecji.

No ale jednak raczej się skłaniające ku endecji, bo ona obiecywała, że będzie bronić ich praw bycia gospodarzem na terenie, gdzie Polaków jest bardzo mało.

którzy nie akceptowali siły endecji, patrzyli na to inaczej.

Wierzbickiego raczej chyba kojarzymy już z sanacją, bliżej niż z Endecji.

No tak, ale wcześniej był posłem Endecji.

To jest poseł Endecji.

I zaczęło się od zjazdu w Nieświeżu jeszcze w 1926 roku, pozyskanie wielkich ziemian, najzamożniejszych, najbardziej liczących się w środowisku, w konsekwencji związku ziemian i tym samym odcięcie drogi, przepływu kapitałów z tego środowiska do Endecji,

Po drugie też właśnie porozumienie z przemysłowcami, żeby oni nie popierali endecji, tylko poparli obóz rządzący.

Prasy konkurencyjnej mimo tej cenzury ukazywały się pisma endecji, pisma socjalistów i pisma ludowców i rozmaite inne.

To jest czas wielkiego kryzysu gospodarczego, ogromnych napięć z tym związanych, wielkiej też fali powrotu endecji, bo tutaj mówiliśmy o niej dużo na początku, a teraz już nic nie mówimy.

Czy ten zwrot na prawo to był efekt, nazwijmy to, ewolucji poglądów tych ludzi, czy wybór pragmatyczny w kontekście przeciwdziałania dalszej ekspansji endecji, czy skrajnych ugrupowań, i ktoś tu wpadł na pomysł, to spróbujmy przejąć