Mentionsy

Historia BEZ KITU
Historia BEZ KITU
20.05.2026 08:00

Autorytaryzm po polsku. System rządów Sanacji w Polsce 1926-1939. Prof. Andrzej Friszke

Sanacja była obozem politycznym, który przejął władzę w Polsce po przewrocie majowym dokonanym przez Józefa Piłsudskiego w 1926 roku. Jej rządy początkowo miały na celu „uzdrowienie” życia politycznego, jednak z czasem doprowadziły do wzrostu autorytaryzmu i ograniczenia demokracji, m.in. poprzez osłabienie roli parlamentu i zwiększenie uprawnień prezydenta. Władze sanacyjne zwalczały opozycję, czego przykładem były proces brzeski i obóz w Berezie Kartuskiej. 12 maja 2026 roku mija dokładnie setna rocznica zamachu majowego, który zapoczątkował okres rządów sanacji w II Rzeczypospolitej.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Andrzejem Friszke, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych PAN.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Rozdziały (12)

1. Wprowadzenie i przedstawienie gościa

Profesor Andrzej Friszke omawia historię Sanacji z Józefem Piłsudskim.

2. Poczatków Sanacji i demokracji parlamentarnej

Diskussja o początkach Sanacji i związkach Piłsudskiego z demokracją parlamentarną.

3. Konflikt między Piłsudskim a Sejmem

Analiza konfliktu między Piłsudskim a Sejmem w latach 1918-1920.

4. Struktura armii i konflikt z ND

Opis konfliktu między Piłsudskim a Endecją, a także zabójstwo Narutowicza.

5. Demonstracje i agitacja

Opis masowych demonstracji i agitacji przeciwko Piłsudskiemu.

6. Wycofanie się Piłsudskiego do Sulejówka

Opis wycofania się Piłsudskiego do Sulejówka i jego wpływu na sytuację polityczną.

7. Reformy gospodarcze i inflacja

Analiza reform gospodarczych i wpływu inflacji na sytuację polityczną w Polsce.

8. Konflikt z lewicą i rząd Witosa

Opis konfliktu między lewicą a rządem Witosa, a także wpływu inflacji na sytuację gospodarczą.

9. Reformy gospodarcze i polityka wobec mniejszości

Rozważania nad reformami gospodarczymi, takimi jak ograniczenie prawa strajku i zmiany wyborcze, oraz polityką wobec mniejszości narodowych, w tym konflikt z rządem Witosem i zamach stanu.

10. Repressje i konflikty polityczne

Profesor opisuje konflikty polityczne w Polsce pod sanacją, w tym represje i polaryzacje ideologiczne, podkreślając brak możliwości polskiej demokracji wówczas.

11. Sanacja jako rozjemca

Profesor analizuje roli sanacji jako rozjemcy w konfliktach politycznych, mówiąc o represjach i procesach sądowych.

12. Kryzys demokracji

Profesor omawia kryzys demokracji w Polsce pod sanacją, podkreślając niestabilność i konflikty społeczne.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 6 wyników dla "Witosa"

Zostaje usunięty, dlatego że powstała większość parlamentarna hienopiasta, czyli właśnie endecji do spółki z piastem Witosa.

Natomiast, żeby domknąć tą sytuację, bo ona ma znaczenie dla maja 26, rząd Witosa, niezależnie od tego, że miał taką barwę polityczną, jaką miał, to jest jednocześnie rząd, który nie potrafił sobie poradzić, może nie mógł, ja nie chcę tego oceniać, nie potrafił sobie poradzić z inflacją.

W momencie jak powstał rząd Witosa, no to wiadomo było, że to jest rząd wielkiej konfrontacji.

Wystarczy, żeby Wojciechowski się ugiął, dał dymisję gabinetowi Witosa i powołał inny gabinet, innego premiera, a jednocześnie myślę, że spodziewał się, że dzięki tej demonstracji wymusi też na prezydencie korzystne rozwiązanie w zakresie powrotu Piłsudskiego do wojska na naczelne stanowisko wojska.

Czyli wspomniałem tu Witosa, który ustąpił i Wojciechowskiego, który ustąpił.

Nie, Piłsudski nie rozpędził parlamentu, Piłsudski w zasadzie nie rozpoczął żadnych represji, czego oczekiwali radykałowie z lewicy, żeby aresztował i Witosa, i Korfantego, ale tego nie zrobiono, nikogo nie aresztowano, zatrzymano tylko czterech czy pięciu, w tej chwili nie jestem pewny, generałów wywieziono ich do Antokolu w Wilnie i tam siedzieli z Rokrow, z Wadowski, Zagórski, jeszcze trzech mniej znanych,