Mentionsy

Jak dziś możemy ocenić Bolesława Krzywoustego?

Niewiele wiemy o tym podziale, on został już szybko przez Bolesława Chrobrego powstrzymany w tym sensie, że Chrobry wygnał macochę przyrodnich braci i sam objął władzę.

No to jest taka wyraźna zapowiedź tego, co będzie się działo po śmierci Bolesława III i Krzywoustego i oczywiście widać tutaj, że pewne mechanizmy, pewne pomysły ustrojowe

Mało która postać ma tak negatywnie wykreowany wizerunek jak Zbigniew, brat Bolesława Krzywolustego.

To znaczy ci wszyscy, którzy stali się na jakimś etapie życia Bolesława III, tego, którego my nazywamy Krzywoustym, ja tutaj ten przydomek używam go ostrożnie, bo Galan o nim go jeszcze nie znał i nie stosował.

Wszystko wskazuje na to, że Władysław Herman większość swojego życia przeżył w cieniu brata Bolesława Szczodrego, który być może nie wydzielił mu żadnej dzielnicy albo nawet mu zabrał, jeśli ojciec na przykład planował na łożu śmierci wydzielenie.

Znika ta władza zwierzchnia sprawowana dotychczas przez ojca i właściwie obaj bracia są sobie równorzędni, choć właściwie Roman Grodecki, który bardzo mocno stanął po stronie Zbigniewa, był przekonany, że Zbigniew początkowo był seniorem wobec Bolesława.

to taka sytuacja zawsze jest z jednej strony takim wygodnym narzędziem politycznym, a z drugiej strony zawsze wywołuje to jednak pewne wątpliwości, czy to wyrzucenie kogoś z kraju, tak jak Zbigniewa, który najpierw został pokonany w pierwszej wojnie przez Bolesława i

Pokój, który zawarto był taki, że tylko Mazowsze zostało w ręku Zbigniewa i w dodatku Zbigniew musiał uznać władzę zwierzchnią Bolesława, a więc wraca ten system, że jest podział kraju, ale jeden książę jest niższy, drugi jest zwierzchni.

I kadłubek, który od początku kreuje Bolesława Krzywoustego, którego też tak jeszcze nie nazywa, na wielkiego władcę.

Ludzie Bolesława porywają jakieś sługi obozowe z obozu cesarskiego, którzy wychodzą po drewno i po pasze dla koni, mordują ich, sieją terror, ale nie ma tam...

A ponieważ kadłubek inaczej sobie wyobrażał Bolesława, dlatego potrzebne było mu walne zwycięstwo.

Tutaj przyznam się, że mi najbardziej zapadło w pamięci jednak ten akt Bolesława Krzywoustego, bo jak pierwszy raz dowiedziałem się o tym, że oślepił swojego brata, a miałem wtedy pewnie lat kilka,

No to jak to było z tym brutalnym aktem Bolesława, zwanego Krzywoustem i tym, jak potraktował Zbigniewa?

Więc galanonim, oczywiście nie mamy innych źródeł, więc nie wiemy, czy galanonim tutaj całkowicie preparuje te powody, wiarygodne powody, dla których Zbigniew miałby się stać ofiarą gniewu Bolesława.

Może są jeszcze jakieś inne dzieci, ale potomstwo z tego pierwszego małżeństwa Bolesława jest poza Władysławem II, jest wielce hipotetyczne.

A i tak wygląda na to, że są tacy, którzy uważają, że Bolesława III należałoby pozbawić tronu za to, co zrobił.

Więc rzeczywiście tutaj sprawa stanęła na ostrzu noża i tron Bolesława III po tej okrutnej kaźni Zbigniewa chwiał się.

Ciekawy aspekt biografii Bolesława, że wszystko to, o czym rozmawialiśmy przed chwilą i ten brutalny akt i ta wojna partyzancka, która też chyba pomogła zasłużyć na dobre kino historyczne, militarne.

Zacznijmy od tej młodości najpierw, bo młodość Bolesława to w ogóle jest też bardzo ciekawy temat literacki w kronice Galla Anonima, bo Galla Anonim właściwie zaczyna w taki sposób, który w dzisiejszych czasach wydaje się całkowitą przesadą.

jest podjęty w momencie, kiedy on z taką swoją młodzieżową grupą, i Galan nim bardzo wyraźnie tak to przedstawia, że ci towarzysze Bolesława to są rówieśnicy, to są ludzie w tym samym wieku, no właśnie oni wpadają na pomysł, że siecik szykuje jakąś zasadzkę na nich i że właśnie chce doprowadzić do tego.

żeby Bolesława i Zbigniewa zabić i w ten sposób Sieciach miałby zrealizować jakiś własny plan objęcia władzy w Polsce.

No i ten święty Stefan zresztą tutaj jest nie od rzeczy, bo Bolesław miał się urodzić w dniu świętego Stefana, więc widać, że to jest też taki kult, który dla Bolesława jest ważny.

Aż dziw, że tej pieśni wojów Bolesława, bo tak się ona nazywa, no nie ma chyba.

Ale jest to taka pieśń, którą mieli śpiewać właśnie wojownicy Bolesława Krzywustego w trakcie walk o Pomorze, bo to jest ten jeszcze jeden, może nawet najważniejszy wątek kroniki Galla Anonima, to znaczy właśnie walka o Pomorze i już we wstępie, tym pierwszym wstępie kroniki.

No tu rzeczywiście ideologicznie te skuteczne wyprawy Bolesława Krzywustego na Pomorze są tutaj w kronice Galanonima bardzo ważne.

Częścią państwa polskiego to trochę za dużo powiedziane, bo ten wątek się z tą przewijał w poprzednich odcinkach, bo mówiliśmy sobie o tym na przykład niepowodzeniu próby podjętej przez Bolesława Chobrego panowania Pomorza.

Dopiero wraz z nastaniem Bolesława Krzywoustego te wyprawy zaczynają być coraz bardziej regularne, coraz bardziej dla Pomorzan dotkliwe.

Natomiast Pomorze Zachodnie, my wiemy, że tam jest książę, tam jest Warcisław, który rezyduje w Szczecinie, rezyduje w Kamieniu Pomorskim i on przez jakiś czas jest przeciwnikiem Bolesława, ale potem pokonany przez Bolesława podporządkowuje mu się, ale podporządkowuje mu się jako taki właśnie książę uznający zwierzchnictwo innego księcia.

gdzie wiemy, że ta pomoc Warcisława, a nie tylko pomoc Bolesława Krzywustego, jest tutaj bardzo ważna i właściwie dzięki tej pomocy ta misja osiąga sukces, ale też dobrze widać, że jest jakaś zasadnicza różnica między Pomorzem Wschodnim a Pomorzem Zachodnim, bo na Pomorzu Zachodnim trzeba było przeprowadzić tę osobną misję, w którą właśnie został zaangażowany jeden z ważniejszych biskupów z cesarstwa,

Właściwie po śmierci Bolesława Krzywoustego ta zależność Pomorza Zachodniego właściwie jest żadna i w dodatku też ten kościół ustanowiony na Pomorzu Zachodnim przez Ottona z Bambergu, on się dość szybko stara o uniezależnienie.

Ale po prostu okazuje się, że te wpływy polskie na Pomorze Zachodnim są dość słabe pomimo tego zwycięstwa Bolesława Krzwustego.

A ta delikatna niewiedza, na której pan profesor mnie przełapał, to to, jak nazwałem Bolesława Krzywoustego królem.

Tu właściwie zacząć można od tego, że już średniowieczni kronikarze polscy sobie je zadawali i właśnie ta różnica między wizerunkiem Bolesława, a w końcu Galla Anonima,

I w kronice Wincentego Kadłubka jest tutaj takim dobrym punktem wyjścia, bo właściwie Wincenty Kadłubek przystępując do tego przekształcenia literackiego wizerunku Bolesława Krzywustego,

I to jest dość charakterystyczne, że właściwie kadłubek czyni z Bolesława władcę równego cesarzowi i właściwie takiego quasi-cesarza rządzącego na wschodzie, tam gdzie cesarstwo nie sięga.

W czasach Bolesława Krzyłustego ta sytuacja się też komplikuje, bo jest nowy gracz w tej grze, to znaczy stolica apostolska, która od czasów gregoriańskich, od czasów takiego dokumentu spisanego przez...

Więc tu właściwie można się starać o koronę królewską, już w czasach Bolesława Krzywustego można było się starać i u cesarza, i u papieża.

Pewnie byłby to zbyt duży kłopot dla Bolesława.

I cała ta szczęśliwa historia współpracy Polski z cesarstwem kończy się nieszczęśliwie w czasach Bolesława właśnie tego Krzywego, czyli Bolesława III, o którym mówimy, bo oto dochodzi do tej wojny z Hrynikiem V i tu Śląski Kronikarz stworzył taką wspaniałą historię, jakby to właśnie działając podstępnie Bolesław miał napaść na obóz cesarski w nocy, porwać cesarza.

O samych szczegółach tej decyzji podjętej przez Bolesława III, z całą pewnością przed śmiercią, może nawet jakiś czas przed śmiercią, choć też oczywiście nie wiadomo kiedy dokładnie, mamy tylko takie najgrubsze zarysy.

że zdecydował się na podział władzy w kraju pomiędzy, może nie wszystkich synów, wiemy na pewno, że przynajmniej zakładamy, że ten najmłodszy był pogrobowcem, ale być może nie utestniczył w tym podziale także ten urodzony już najmłodszy syn Bolesława, żyjący, czyli Henryk.

bo to jest kwestia, co o tym sądzą dynaści, co o tym sądzą poddani Bolesława.

Tymczasem to, co my na pewno wiemy o tym statucie Bolesława III, który chyba rzeczywiście spisany nie był, chociaż kadłubek dawał,

Pierwsza walka, pierwsza wojna domowa między braćmi wybucha właściwie niedługo po śmierci Bolesława Krzywoustego.

Ale po jego wygnaniu władzę z Wierzchnią sprawuje kolejny najstarszy syn Bolesława, czyli Bolesław Kędzierzawy i sprawuje ją w sposób, który właściwie nie budzi naszych wątpliwości do skuteczności instrumentu władzy centralnej.

Po wygnaniu Władysława zostają tylko rodzeni bracia i oczywiście więź rodzinna jest tutaj znacznie silniejsza, ale przez całe panowanie Bolesława Kędzierzawego ci młodsi bracia są lojalni, słuchają się go.

Naprawdę Testament Krzywustego jest takim tematem, który został bardzo mocno zmiteologizowany już w średniowieczu, bo pierwszym historykiem, który właśnie postawił na to, że to było wielkie nieszczęście, że nie należało tak robić, że podział jest czymś strasznym, to zresztą działa taki ewangeliczny bon mot o królestwie, które jak jest podzielone, to musi upaść.

Natomiast patrząc na sprawę z perspektywy roku 1138 musimy docenić mądrość Bolesława Krzywustego, który naprawdę myślał i na ile mógł skutecznie gwarantował funkcjonowanie tej właśnie władzy zwierzchniej w Polsce i właściwie dla Winstego Kadłubka Polska cały czas jest jedna i