Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
17.04.2025 08:00

Bolesław Krzywousty i bratobójcza walka o władzę

Swoich współczesnych zszokował krzywoprzysięstwem. Wywołało ono niepokój nawet u Galla Anonima, jego nadwornego kronikarza, który przyczynił się do rozpowszechnienia pozytywnego wizerunku swojego patrona. Jak dzisiaj możemy oceniać panowanie Bolesława Krzywoustego?

Czy był politycznym awanturnikiem? Skąd się wziął jego przydomek? Dlaczego zabił swojego brata Zbigniewa i jakie skutki miała ta zbrodnia? Jak oceniać brzemienny w skutki dla naszej historii testament Krzywoustego?

Bolesław nigdy nie sięgnął po koronę. Dlaczego nie zdecydował się na to?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Paweł Żmudzki z Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 45 wyników dla "Władysław Herman"

Władysław Herman wydziela dzielnicę dwóm synom, Zbigniewowi i Bolesławowi.

A więc w sytuacji, w której Władysław Herman miał dwóch synów, jeden był już dorosły, a drugi dopiero dorastał, ale był zdaje się, że bardzo energiczny, tak przynajmniej Galanonim go przedstawia.

Zwłaszcza, że według Galla Anonima, który tu już miał, jak się zdaje, dość wiarygodne informacje, Władysław Herman był jednak już podeszły wiekiem i

nie do końca przeciwko księciu, tylko przeciwko wojewodzie Władysława Hermana, Sieciechowi.

Tak rzecz przedstawia galanonim, oczywiście z pewnością galanonim jest tutaj całkowicie stronniczy, ale no wiarygodne jest to, że Siciech dysponuje potężną władzą, właściwie zastępuje Władysława Hermana w rządzeniu krajem.

No ale najwyraźniej Władysław Herman poprosił, żeby żadnej krzywdy Zbigniewowi nie robić.

Nie dochodzi właściwie do wyprawy na Pomorze, bo oni zawracają z tym wojskiem, stawiają warunki Władysławowi Hermanowi i Władysław Herman wtedy po raz pierwszy dokonuje podziału kraju, który polega na wydzieleniu dzielnic.

Dalszy podział wyglądał taki, ten pierwszy mógł być w gruncie rzeczy podobny, że Bolesław wziął Polskę południową, a Zbigniew to stare jądro państwa, czyli Wielkopolskę, a Władysław Herman zachował sobie Mazowsze, które podobno miał lubić najbardziej.

Tyle tylko, że Władysław Herman zachował w swoim ręku dwa niezwykle istotne atrybuty władzy zwierzchni.

Natomiast druga rzecz to to, że i książę Władysław Herman i może przede wszystkim jego wojewoda nadal sprawowali władzę w dzielnicach synów książęcych.

A więc ta decyzja Władysława Hermana, żeby wydzielić dzielnicę synom, możemy zauważyć pewną korespondencję z wcześniejszymi obyczajami panującymi u Piastów, ale też możemy założyć pewne modyfikacje.

Wiemy, że mimo, że Władysław Herman bardzo starał się, by jednak zachować Sieciecha na urzędzie wojewody, jednak zostaje zmuszony do tego, żeby Sieciecha się pozbyć.

A co więcej, wiemy też, że Władysław Herman w ogóle już żadnego innego wojewody nie powołał.

No i rzeczywiście tutaj Roman Grodecki bardzo sprytnie zauważył, że nawet jeśli rzeczywiście Zbigniew był synem jakiejś konkubiny Wersa Hermana, choć

Historycy wskazywali tutaj, że to nie jest konieczne, że po prostu to pierwsze małżeństwo Władysława Hermana mogło być niedynastyczne.

Wszystko wskazuje na to, że Władysław Herman większość swojego życia przeżył w cieniu brata Bolesława Szczodrego, który być może nie wydzielił mu żadnej dzielnicy albo nawet mu zabrał, jeśli ojciec na przykład planował na łożu śmierci wydzielenie.

dzielnicy Władysławowi.

W każdym bądź razie wszystko wskazuje na to, że Władysław Herman mógł nie mieć nadziei na to, że ktoś kiedyś wygna jego brata i uda mu się przyjąć władzę w Polsce i może miał po prostu żonę, która nie miała dynastycznego pochodzenia.

Nie wiemy jakiego, ale wiemy, że Władysław Herman ma dobre kontakty z instytucjami kościelnymi na terenie cesarstwa, więc możemy sobie wyobrazić, że tam właśnie wysłał Zbigniewa ojciec.

Co jest wyraźnym takim znakiem opieki tego, że Władysław Herman poczuwa się do roli ojca wobec Zbigniewa.

Galanonim, a właściwie jeszcze mocniej Wincenty Kadłubek tłumaczy to tym, że było to chronienie Zbigniewa przed macochą, czyli pewnie najpierw Judytą czeską, a potem Judytą salicką, bo obie te znane nam z imienia żony Władysława Hermana miały na imię Judyta.

no to nie ma mowy o żadnym nieprawym pochodzeniu Zbigniewa, bo sam Władysław Herman traktuje go po prostu jako swojego syna, a też przez jakiś czas Bolesław traktował go jako w pełni legalnego swojego brata starszego i właściwie to opowiadanie o tym buncie właśnie, który jest datowany na 1097 rok.

Kwestia tych wpływów zewnętrznych zaczyna się w momencie śmierci Władysława Hermana, bo o tych właśnie dziejach relacji synów z ojcem już tutaj właściwie wyczerpująco porozmawialiśmy.

Natomiast w roku 1102 Władysław Herman umarł w Płocku.

Władysław Herman jako ten władca zwierzchni, nawet taki ograniczony w ten sposób, że w którymś momencie synowie wymusili dymisję sieciecha i niepowoływanie nowego, jakiegoś innego wojewody, to jednak Władysław Herman pozostał, wił w swoim ręku te instrumenty władzy centralnej, władzy senioralnej, władzy zwierzchniej i Galanonim wyraźnie nam mówi, co to jest.

My przecież wiemy, że Władysław Herman posiadał już kancelarię, taką kancelarię, która działała, bo przecież znamy nawet jeden...

Galonim twierdzi, że właśnie syn jednego z tych książąt, czyli późniejszy król Władysław Święty, król węgierski w ogóle był właściwie wychowywany w Polsce, był takim półpolakiem.

Natomiast Bolesław jest zawsze wierny ojcu, ma nawet taką złotą płytkę, na której ma wygrawerowany imię Władysław, tak żeby zawsze pamiętać ojcu i zawsze pamiętać, że należy być mu właśnie oddanym, poddanym.

Może są jeszcze jakieś inne dzieci, ale potomstwo z tego pierwszego małżeństwa Bolesława jest poza Władysławem II, jest wielce hipotetyczne.

Mogło być tak, że jest tylko ten jeden syn Władysław, który ma wtedy kilka lat dopiero i tylko Bolesław III i nikogo innego nie ma.

Cała ta akcja przeciwko Władysławowi Hermanowi, który jest przedstawiany przez Galę jako starzec i to chory na nogi, właśnie jest niedołężniały,

Więc Pomorze rozwija się zupełnie osobno i dopiero właśnie w czasach Władysława Hermana pojawia się pomysł, by jakieś wyprawy przeciwko Pomorzu przedsięwziąć.

Z kroniki Gala Anonima, ale także z zapisek rocznikarskich wiemy, że trzy razy Władysław Herman wyprawiał się na Pomorze, ale bez większego sukcesu.

Mieszko, pewnie Władysław Herman, Bolesław Krzywousty i kogoś tam jeszcze moglibyśmy dodać.

Bo to samo, ta sama wątpliwość, takie przekonanie, że niektórzy zasługiwali na ten tytuł królewski, nawet jak królami nie byli, dotyczy na przykład Kazimierza Odnowiciela, czy na przykład Władysława Harmana też.

Ale jeśli przypomnieć te wszystkie wcześniejsze sytuacje, w których właśnie czy po śmierci jakiegoś władcy dochodziło do podziału pomiędzy wszystkich jego synów, czy tak jak w przypadku żyjącego jeszcze Władysława Hermana doszło do wydzielenia dzielnic synom,

uratować te instrumenty władzy centralnej, o których sobie mówiliśmy w czasach podziału tego, który Władysław Herman przeprowadził, wydzielając dzielnicę synom.

i że wszyscy inni muszą podlegać temu władcy, który posiada Kraków, jest naprawdę znakomitym instrumentem władzy, tym bardziej, że to się łączyło z tym, o czym mówiliśmy, opowiadając, czy rozmawiając o tych właśnie relacjach władca Hermana z synami, że oczywiście ten władca senior, władca zwierzchni, który jest znowu w Krakowie, miał swojego wojewodę, który też miał znaczenie ogólnopolskie.

Ale po 8 latach tej walki dochodzi jednak do rozwiązania sytuacji niekorzystnego dla tego pierwszego seniora, czyli Władysława II, zwanego właśnie w związku z tym wygnańcem.

Oczywiście, że ma łatwiej niż Władysław II, bo Bolesław i jego młodsi bracia byli przyrodnymi braćmi Władysława II.

Po wygnaniu Władysława zostają tylko rodzeni bracia i oczywiście więź rodzinna jest tutaj znacznie silniejsza, ale przez całe panowanie Bolesława Kędzierzawego ci młodsi bracia są lojalni, słuchają się go.

Pierwsza sytuacja, z którą mamy do czynienia, to jest jednak wydziedziczenie synów Władysława II, Władysława Wygnańca i niewpuszczanie ich na Śląsk.

dopóty tym synom Władysława Wygnańca po jego śmierci tego Śląska oddać nie chce.

No oczywiście, że kadłubek cieszy się, że nie przywrócił Władysława Wygnańca, ale jednak już na przykład w sprawie

Oddania Śląska synom Władysława Wygnańca, no tutaj wola cesarska musi być przeprowadzona i Bolesław oddaje Śląsk synom Władysława Wygnańca, ale robi to samo co Władysław Herman, nie oddaje im Głównych Grodów na początku.