Mentionsy
Podkast amerykański
Podkast amerykański
13.06.2026 05:00

285. Iran-Contras. Afera, która nie zatopiła Ronalda Reagana

Jeśli wydaje się Państwu, że w USA jeden skandal goni drugi i nikt nie zostaje pociągnięty do odpowiedzialności, to posłuchajcie o najpoważniejszej aferze prezydentury Ronalda Reagana, która najpierw prawie pogrążyła prezydenta, a potem… rozeszła się po kościach.

Jesienią 1986 roku na jaw wyszły dwie pozornie niezwiązane ze sobą rzeczy: po pierwsze, że USA łamiąc nałożone przez Kongres zakazy, wspomaga prawicową partyzantkę w Nikaragui, tzw. Contras. Po drugie, że USA łamiąc własne embargo, dostarcza broń Islamskiej Republice Iranu - swojemu największemu wrogowi na Bliskim Wschodzie. Bardzo szybko okazało się, że te dwie rzeczy są ze sobą powiązane - w osobie pułkownika Olivera Northa, pracownika Rady Bezpieczeństwa Narodowego, który od lat prowadzi bardzo lukratywne (i bardzo nielegalne) „Przedsiębiorstwo” handlu bronią. Za pełną zgodą ludzi prezydenta.

Co wiedział prezydent Reagan? Jak to możliwe, że lider który w jednej narracji niemalże w pojedynkę obalił komunizm, równocześnie nie wiedział czym zajmują się jego najbliżsi współpracownicy? Dlaczego afera znacznie poważniejsza niż Watergate nie zatopiła ani Reagana, ani Partii Republikańskiej? I dlaczego jej główna postać - płk North - dla wielu Amerykanów stał się bohaterem?

A do tego: „niszczarkowa impreza”, dokumenty w staniku, ciasto z Tel Awiwu, Biblia z podpisem prezydenta i nocne wizyty Irańczyków w Gabinecie Owalnym.

Olivera Northa Ronald Reagan Contras Watergate Iran CIA Łukaszu Bolanda Narodowa Rada Bezpieczeństwa McFarlane North Jimmy'ego Cartera George Bush Weinberger Kaspara Weinbergera

Rozdziały (12)

1. Wprowadzenie i motywacja

Podstawowe informacje o podcastu i opowieść o aferze Iran-Contras, jej znaczeniu i kontekście historycznym.

2. Historia amerykańsko-irańskich relacji

Opis sytuacji w Iranie w latach 80. i kontekstu zimnej wojny, a także wpływu doktryny domina.

3. Reaganska prezydentura i jej polityka

Opis polityki Reagana w kontekście zimnej wojny, jego retoryki i kontekstu politycznego w Stanach Zjednoczonych.

4. Situation w Nicaragui i opozycja Contras

Opis sytuacji w Nicaragui po obalaniu Somozów i powstania opozycji Contras.

5. Wspieranie Contras przez USA

Opis wspierania Contras przez USA, afera poprawki Bolanda i kreatywne interpretacje prawa przez administrację Reagana.

6. Operacja Olivera Northa

Opis działań Olivera Northa w celu pozyskania funduszy na pomoc Contras, a także problematyczne wpłaty i konta.

7. Sprzedaż broni do Iranu

Rozkłady dokumentów i konsekwencje afery. Przesłuchania komisji Towera, stan zdrowia Reagana, analogie do Watergate, styl zarządzania Reaganem i jego wpływ na aferę.

8. Przeciwstawić się Kongresowi

Oliver North twierdzi, że prezydent Reagan wiedział o aferze, ale admirał Poindexter stwierdza, że prezydent nie był świadomy. Rozbieżności w zeznaniach prowadzą do kontrastu w raportach komisji.

9. Konflikt między Kongresem a Prezydentem

Dyskusja na temat prawy polityki zagranicznej prowadzonej przez prezydenta i kongres, z podkreśleniem, że prezydent Reagan nie był winny, ponieważ nie było dowodów.

10. Konsekwencje dla Prezydenta

Ronald Reagan przetrwał aferę, ponieważ nie było dowodów na jego winę, a większość osób nie została skazana na więzienie.

11. Popularność Olivera Northa

Oliver North, choć oskarżony, stał się bohaterem i osiągnął sukces jako komentator radiowy i szef Towarzystwa Strzeleckiego Narodowego.

12. Ostateczne Doniesienia

Oliver North poślubił swoją drugą żonę, Fawn Hill, i zakończyliśmy na optymistycznym tonie.

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 10 wyników dla "Bolanda"

Ten sprzeciw wobec wsparcia dla Contras narastał, no i kongres, amerykański kongres w końcu zareagował, uchwalając przepisy regulujące czy zakazujące wspierania tej partyzantki i przeszły one do historii jako tak zwane poprawki Bolanda od nazwiska demokratycznego kongresmena z Massachusetts.

W 1982 roku przeszła pierwsza poprawka Bolanda.

No i poprawka Bolanda zakazywała dokładnie rządowi federalnemu udzielania wsparcia wojskowego, które miałoby zostać wykorzystane do obalenia rządu i była co roku uchwalana.

Uprawka Bolanda była tak sformułowana, wydawało się, dość jednoznacznie.

Dlatego, że kiedy po raz kolejny przeszła poprawka Bolanda i znowu zakazano wspierania Contras, Reagan się zdenerwował i

Został bardzo szybko skazany przez sąd w Nicaraguay na 30 lat, ale to był wyraźny dowód, że administracja Reagana, a przynajmniej agencje wywiadowcze amerykańskie, wciąż wspierają sandinistów, mimo że poprawki Bolanda tego zakazują.

Winni są demokraci, ponieważ tak tymi poprawkami Bolanda zamotali i nie pozwolili prezydentowi prowadzić polityki zagranicznej względem Nicaraguay, że po prostu musiał szukać innych metod, czyli tak naprawdę kto jest winny?

Po pierwsze, o którym już wspominaliśmy, dotyczy tego, czy Narodowa Rada Bezpieczeństwa, przepraszam, czy Rada Bezpieczeństwa Narodowego jest częścią tego, co poprawki Bolanda nazywały jakąkolwiek inną agencją lub jednostką Stanów Zjednoczonych zaangażowaną w działania wywiadowcze.

Czy w związku z tym, czy to obejmuje poprawka Bolanda także Radę Bezpieczeństwa Narodowego?

No to działania zmierzające do zmiany polityki w Nicaraguj, zmiany sytuacji w Nicaraguj były prerogatywą prezydencką i Kongres nie miał tutaj prawa w ogóle ingerować tymi swoimi poprawkami Bolanda.

Ostatnie odcinki