Mentionsy

Podkast amerykański
Podkast amerykański
13.06.2026 05:00

285. Iran-Contras. Afera, która nie zatopiła Ronalda Reagana

Jeśli wydaje się Państwu, że w USA jeden skandal goni drugi i nikt nie zostaje pociągnięty do odpowiedzialności, to posłuchajcie o najpoważniejszej aferze prezydentury Ronalda Reagana, która najpierw prawie pogrążyła prezydenta, a potem… rozeszła się po kościach.

Jesienią 1986 roku na jaw wyszły dwie pozornie niezwiązane ze sobą rzeczy: po pierwsze, że USA łamiąc nałożone przez Kongres zakazy, wspomaga prawicową partyzantkę w Nikaragui, tzw. Contras. Po drugie, że USA łamiąc własne embargo, dostarcza broń Islamskiej Republice Iranu - swojemu największemu wrogowi na Bliskim Wschodzie. Bardzo szybko okazało się, że te dwie rzeczy są ze sobą powiązane - w osobie pułkownika Olivera Northa, pracownika Rady Bezpieczeństwa Narodowego, który od lat prowadzi bardzo lukratywne (i bardzo nielegalne) „Przedsiębiorstwo” handlu bronią. Za pełną zgodą ludzi prezydenta.

Co wiedział prezydent Reagan? Jak to możliwe, że lider który w jednej narracji niemalże w pojedynkę obalił komunizm, równocześnie nie wiedział czym zajmują się jego najbliżsi współpracownicy? Dlaczego afera znacznie poważniejsza niż Watergate nie zatopiła ani Reagana, ani Partii Republikańskiej? I dlaczego jej główna postać - płk North - dla wielu Amerykanów stał się bohaterem?

A do tego: „niszczarkowa impreza”, dokumenty w staniku, ciasto z Tel Awiwu, Biblia z podpisem prezydenta i nocne wizyty Irańczyków w Gabinecie Owalnym.

Rozdziały (12)

1. Wprowadzenie i motywacja

Podstawowe informacje o podcastu i opowieść o aferze Iran-Contras, jej znaczeniu i kontekście historycznym.

2. Historia amerykańsko-irańskich relacji

Opis sytuacji w Iranie w latach 80. i kontekstu zimnej wojny, a także wpływu doktryny domina.

3. Reaganska prezydentura i jej polityka

Opis polityki Reagana w kontekście zimnej wojny, jego retoryki i kontekstu politycznego w Stanach Zjednoczonych.

4. Situation w Nicaragui i opozycja Contras

Opis sytuacji w Nicaragui po obalaniu Somozów i powstania opozycji Contras.

5. Wspieranie Contras przez USA

Opis wspierania Contras przez USA, afera poprawki Bolanda i kreatywne interpretacje prawa przez administrację Reagana.

6. Operacja Olivera Northa

Opis działań Olivera Northa w celu pozyskania funduszy na pomoc Contras, a także problematyczne wpłaty i konta.

7. Sprzedaż broni do Iranu

Rozkłady dokumentów i konsekwencje afery. Przesłuchania komisji Towera, stan zdrowia Reagana, analogie do Watergate, styl zarządzania Reaganem i jego wpływ na aferę.

8. Przeciwstawić się Kongresowi

Oliver North twierdzi, że prezydent Reagan wiedział o aferze, ale admirał Poindexter stwierdza, że prezydent nie był świadomy. Rozbieżności w zeznaniach prowadzą do kontrastu w raportach komisji.

9. Konflikt między Kongresem a Prezydentem

Dyskusja na temat prawy polityki zagranicznej prowadzonej przez prezydenta i kongres, z podkreśleniem, że prezydent Reagan nie był winny, ponieważ nie było dowodów.

10. Konsekwencje dla Prezydenta

Ronald Reagan przetrwał aferę, ponieważ nie było dowodów na jego winę, a większość osób nie została skazana na więzienie.

11. Popularność Olivera Northa

Oliver North, choć oskarżony, stał się bohaterem i osiągnął sukces jako komentator radiowy i szef Towarzystwa Strzeleckiego Narodowego.

12. Ostateczne Doniesienia

Oliver North poślubił swoją drugą żonę, Fawn Hill, i zakończyliśmy na optymistycznym tonie.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 25 wyników dla "Contras"

A afera, o której dzisiaj Państwu opowiemy, czyli afera Iran-Contras,

Jak przyjdzie rocznica w listopadzie, to Państwo już będą wiedzieli, będą mogli sobie odsłuchać naszego odcinka i już się dowiecie, o co chodziło z tym Iran-Contras.

I tak się szczęśliwie składało, że w Nicaraguj była taka partyzantka, nazywali się Contras i amerykańskie służby

No i kiedy nawet takie osoby jak Eden Pastora zwróciły się przeciwko Sandinistom, no to administracja najpierw Cartera, ale później Reagana bardzo chętnie zaczęła wspierać opozycję, no ale właśnie nie opozycję tylko parlamentarną, ale opozycję jak najbardziej zbrojną, czyli właśnie prawicową partyzantkę Contras, o których Reagan mówił same miłe rzeczy.

No nie do końca dlatego, że Contras walczyli nie tylko z rządem i niszczyli na przykład infrastrukturę przemysłową w Nicaraguj, ale na przykład też mordowali cywilów, palili wioski i handlowali narkotykami.

Usprawiedliwić to wsparcie dla Contras, ale kiedy te wszystkie złe rzeczy oburzające, o których wspomniał Piotr, wyszły na jaw, czy wychodziły na jaw, no to amerykańska opinia publiczna i klasa polityczna była przeciwna, czy jak gdyby

Ten sprzeciw wobec wsparcia dla Contras narastał, no i kongres, amerykański kongres w końcu zareagował, uchwalając przepisy regulujące czy zakazujące wspierania tej partyzantki i przeszły one do historii jako tak zwane poprawki Bolanda od nazwiska demokratycznego kongresmena z Massachusetts.

Tam konfliktów zbrojnych było sporo i amerykański rząd wspierał nie tylko partyzantkę Contras w Nicaraguyi, ale też prawicowe reżimy w Salvadorze, Gwatemalii czy Hondurasie.

W październiku 1986 roku kongres zgodził się znowu na wsparcie dla Contras w wysokości 300 milionów dolarów.

Twierdziła na przykład, że oni wcale nie obalają rządu, oni tylko pomagają Contras, a jeśli oni chcą obalić rząd, to Contras, no to to już nie jest wina CIA.

Druga była taka, że nie wolno agencjom wywiadowczym amerykańskim udzielać pomocy Contras.

Chodziło o to, żeby po prostu nie przekazywać tych pieniędzy siłą Contras.

Nie obiecując wprost jakichś przywilejów, ale sugerując, że jak wspomożecie nas tutaj finansowo, czyli wesprzecie tych Contras, no to będzie to oczywiście bardzo dobrze przez administrację i samego Reagana przyjęte.

Dlatego, że kiedy po raz kolejny przeszła poprawka Bolanda i znowu zakazano wspierania Contras, Reagan się zdenerwował i

Jakiekolwiek metody, każdą metodę, żeby tylko pomóc Contras.

Oliver North zaczął jeździć po świecie, proszę państwa, i zbierać pieniądze na pomoc dla Contras.

Płać pan parę milionów na pomoc dla Contras.

Oliver North zbierał pieniądze na pomoc dla Contras, no a z tych pieniędzy kupował broń i przekazywał ją Contras.

Na przykład w Hondurasie, sąsiadującym z Nicaraguą, otwarta taki supermarket z bronią po prostu, do którego Contras mogli sobie przyjść przez granicę w dżungli, kupić co im się podobało i wrócić.

Aż nawet można powiedzieć zbyt sprawnie, dlatego że Contras wykorzystywali je również do szmuglowania narkotyków, jak już powiedzieliśmy.

Wiało to sprawnie i formalnie nie naruszało wszystkich tych poprawek i przepisów kongresu, ponieważ było operacją sektora prywatnego, no zewnętrznego, to znaczy nie musiał za to płacić amerykański podatnik, no może tylko zwracał koszty Oliverowi Northowi za te wszystkie jego podróże, ale samo wsparcie dla Contras pochodziło z Condynont i w związku z tym wydawało się, że wszystko będzie

I okazuje się nagle, że Amerykanie wciąż są zaangażowani we wsparcie Contras.

Towary, czyli broń dla Contras.

No dobrze, to mamy, proszę Państwa, Hasenfusa, mamy Contras, ale gdzie w tym wszystkim jest Iran?

Pierwszy człon afery Iran-Contras.