Mentionsy

Podkast amerykański
Podkast amerykański
13.06.2026 05:00

285. Iran-Contras. Afera, która nie zatopiła Ronalda Reagana

Jeśli wydaje się Państwu, że w USA jeden skandal goni drugi i nikt nie zostaje pociągnięty do odpowiedzialności, to posłuchajcie o najpoważniejszej aferze prezydentury Ronalda Reagana, która najpierw prawie pogrążyła prezydenta, a potem… rozeszła się po kościach.

Jesienią 1986 roku na jaw wyszły dwie pozornie niezwiązane ze sobą rzeczy: po pierwsze, że USA łamiąc nałożone przez Kongres zakazy, wspomaga prawicową partyzantkę w Nikaragui, tzw. Contras. Po drugie, że USA łamiąc własne embargo, dostarcza broń Islamskiej Republice Iranu - swojemu największemu wrogowi na Bliskim Wschodzie. Bardzo szybko okazało się, że te dwie rzeczy są ze sobą powiązane - w osobie pułkownika Olivera Northa, pracownika Rady Bezpieczeństwa Narodowego, który od lat prowadzi bardzo lukratywne (i bardzo nielegalne) „Przedsiębiorstwo” handlu bronią. Za pełną zgodą ludzi prezydenta.

Co wiedział prezydent Reagan? Jak to możliwe, że lider który w jednej narracji niemalże w pojedynkę obalił komunizm, równocześnie nie wiedział czym zajmują się jego najbliżsi współpracownicy? Dlaczego afera znacznie poważniejsza niż Watergate nie zatopiła ani Reagana, ani Partii Republikańskiej? I dlaczego jej główna postać - płk North - dla wielu Amerykanów stał się bohaterem?

A do tego: „niszczarkowa impreza”, dokumenty w staniku, ciasto z Tel Awiwu, Biblia z podpisem prezydenta i nocne wizyty Irańczyków w Gabinecie Owalnym.

Rozdziały (12)

1. Wprowadzenie i motywacja

Podstawowe informacje o podcastu i opowieść o aferze Iran-Contras, jej znaczeniu i kontekście historycznym.

2. Historia amerykańsko-irańskich relacji

Opis sytuacji w Iranie w latach 80. i kontekstu zimnej wojny, a także wpływu doktryny domina.

3. Reaganska prezydentura i jej polityka

Opis polityki Reagana w kontekście zimnej wojny, jego retoryki i kontekstu politycznego w Stanach Zjednoczonych.

4. Situation w Nicaragui i opozycja Contras

Opis sytuacji w Nicaragui po obalaniu Somozów i powstania opozycji Contras.

5. Wspieranie Contras przez USA

Opis wspierania Contras przez USA, afera poprawki Bolanda i kreatywne interpretacje prawa przez administrację Reagana.

6. Operacja Olivera Northa

Opis działań Olivera Northa w celu pozyskania funduszy na pomoc Contras, a także problematyczne wpłaty i konta.

7. Sprzedaż broni do Iranu

Rozkłady dokumentów i konsekwencje afery. Przesłuchania komisji Towera, stan zdrowia Reagana, analogie do Watergate, styl zarządzania Reaganem i jego wpływ na aferę.

8. Przeciwstawić się Kongresowi

Oliver North twierdzi, że prezydent Reagan wiedział o aferze, ale admirał Poindexter stwierdza, że prezydent nie był świadomy. Rozbieżności w zeznaniach prowadzą do kontrastu w raportach komisji.

9. Konflikt między Kongresem a Prezydentem

Dyskusja na temat prawy polityki zagranicznej prowadzonej przez prezydenta i kongres, z podkreśleniem, że prezydent Reagan nie był winny, ponieważ nie było dowodów.

10. Konsekwencje dla Prezydenta

Ronald Reagan przetrwał aferę, ponieważ nie było dowodów na jego winę, a większość osób nie została skazana na więzienie.

11. Popularność Olivera Northa

Oliver North, choć oskarżony, stał się bohaterem i osiągnął sukces jako komentator radiowy i szef Towarzystwa Strzeleckiego Narodowego.

12. Ostateczne Doniesienia

Oliver North poślubił swoją drugą żonę, Fawn Hill, i zakończyliśmy na optymistycznym tonie.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 25 wyników dla "Ronald Reagan"

Pomostem między tym, co się dzieje w Iranie i historią amerykańsko-irańskich relacji, a prezydenturą Ronalda Reagana, opowiedzianą w taki sposób klasyczny, jak to mamy w zwyczaju.

W ogóle jest dużo okrągłych rocznic związanych z Ronaldem Reaganem.

Jest, proszę Państwa, 115. rocznica urodzin, jest 45. rocznica zaprzysiężenia, to znaczy była w styczniu, urodziny były w lutym, a w listopadzie będzie 40. rocznica właśnie tej największej chyba afery w czasie prezydentury, nawet nie chyba, największej afery w czasie prezydentury Ronalda Reagana.

Zaczniemy od sytuacji takiej ogólnej, to znaczy Ronald Reagan, proszę sobie to wyobrazić, jest już prezydentem, trwają lata 80.

Ameryka jest tym imperium dobra, Związek Radziecki jest imperium zła, jak to w 1983 roku Ronald Reagan określił Związek Radziecki.

Żeby było śmieszniej, to nie Ronald Reagan podjął decyzję o wspieraniu opozycji wobec sandinistów, tylko jeszcze Jimmy Carter.

Tak właśnie powiedział Ronald Reagan.

Przypominam tylko, że owi zakładnicy zostają uwolnieni natychmiast po tym, jak Ronald Reagan zostaje prezydentem, chociaż sam Reagan z tym uwalnianiem nie miał wiele wspólnego.

Na pewno jest Biblia z podpisem Ronalda Reagana, ale czy ona wtedy została zabrana do Teheranu, czy ona się pojawi później, kiedy delegacja irańska zjawi się w Waszyngtonie, tego nie jestem pewien.

I tutaj właśnie w moich źródłach pojawia się ta Biblia, że właśnie wtedy tenże siostrzeniec zostaje Biblią z podpisem Ronalda Reagana, która z pewnością bardzo go wzruszyła.

I 13 listopada mamy wystąpienie Ronalda Reagana, który mówi tak.

To zaczyna przypominać prostą wymianę broń za zakładników, a przecież Ronald Reagan, ten twardy Ronald Reagan, który krytykował Jimmy'ego Cartera, nie może negocjować z terrorystami i tym bardziej nie może sprzedawać im broni za to, żeby oni łaskawie rozważyli uwolnienie amerykańskich zakładników.

Ale nic się nie bój, Łukaszu, bo Ronald Reagan 13 listopada, a później na konferencji prasowej wyraźnie powiedział, że to absolutnie nie była żadna wymiana zakładnicy za broń.

We did not, I repeat, we did not trade weapons or anything else for hostages and nor will we, powiedział, a właściwie skłamał Ronald Reagan.

I prosimy, żeby Państwo sobie to zapamiętali, bo jeszcze do wypowiedzi tej Ronalda Reagana również wrócimy.

Otóż dlatego, że Departament Sprawiedliwości Ronalda Reagana postanawia zbadać wewnętrznie całą tę sprawę.

Edwin Meese, prokurator generalny, idzie do Ronalda Reagana z tym dokumentem, na którym właśnie jest wyraźnie napisane, że jest ta diversion, to przekierowania, i mówi mu, co znalazł.

Zdrowotny Ronalda Reagana, który zdaje się w ogóle nie wiedzieć, co się dzieje.

Tak, ale pod tym względem faktycznie Ronald Reagan był odwrotnością Richarda Nixona, który jak wiemy nie potrafił odpuszczać żadnej rzeczy i po prostu zajmował się najgłupszymi, najdrobniejszymi rzeczami, bo rzeczywiście był bardzo pracowity i bardzo po prostu chciał wszystko mieć pod kontrolą.

I oczywiście można się uśmiechać, że to nie jest na pewno prawda, że Ronald Reagan o wszystkim wiedział i on tylko udawał takiego zdemenciałego staruszka, bo to kwestia wieku Reagana też była istotna.

Są takie skecze Saturday Night Live z tamtej epoki, które bardzo Państwu polecam, które pokazują właśnie Ronalda Reagana jako takiego człowieka, który publicznie pokazuje twarz takiego właśnie dobrotliwego wujka Rona, który nie do końca wie, co się dzieje, spotyka się z jakimiś

No, sketch jest świetny, ale kompletnie nieprawdziwy, bo Ronald Reagan rzeczywiście był osobą, która nad wieloma rzeczami nie miała kontroli.

No i to jest prawda, Nixona wszyscy mieli za właśnie takiego mistrza po prostu, mrocznego księcia intrygi, a Ronald Reagan zawsze dobrotliwy Ron mówił, nie, nic nie wiedziałem, skąd mogłem wiedzieć, ludzie mi coś podsuwali i ja się na to zgadzałem.

No tym bardziej, że Ronald Reagan pod koniec swojej kadencji, drugiej kadencji, faktycznie miał już poważne problemy zdrowotne i początki Alzheimera.

I tutaj padają słowa jedyne z najwspanialszych słów Ronalda Reagana, który jest autorem wielu znakomitych wypowiedzi.