Mentionsy

Podkast amerykański
Podkast amerykański
13.06.2026 05:00

285. Iran-Contras. Afera, która nie zatopiła Ronalda Reagana

Jeśli wydaje się Państwu, że w USA jeden skandal goni drugi i nikt nie zostaje pociągnięty do odpowiedzialności, to posłuchajcie o najpoważniejszej aferze prezydentury Ronalda Reagana, która najpierw prawie pogrążyła prezydenta, a potem… rozeszła się po kościach.

Jesienią 1986 roku na jaw wyszły dwie pozornie niezwiązane ze sobą rzeczy: po pierwsze, że USA łamiąc nałożone przez Kongres zakazy, wspomaga prawicową partyzantkę w Nikaragui, tzw. Contras. Po drugie, że USA łamiąc własne embargo, dostarcza broń Islamskiej Republice Iranu - swojemu największemu wrogowi na Bliskim Wschodzie. Bardzo szybko okazało się, że te dwie rzeczy są ze sobą powiązane - w osobie pułkownika Olivera Northa, pracownika Rady Bezpieczeństwa Narodowego, który od lat prowadzi bardzo lukratywne (i bardzo nielegalne) „Przedsiębiorstwo” handlu bronią. Za pełną zgodą ludzi prezydenta.

Co wiedział prezydent Reagan? Jak to możliwe, że lider który w jednej narracji niemalże w pojedynkę obalił komunizm, równocześnie nie wiedział czym zajmują się jego najbliżsi współpracownicy? Dlaczego afera znacznie poważniejsza niż Watergate nie zatopiła ani Reagana, ani Partii Republikańskiej? I dlaczego jej główna postać - płk North - dla wielu Amerykanów stał się bohaterem?

A do tego: „niszczarkowa impreza”, dokumenty w staniku, ciasto z Tel Awiwu, Biblia z podpisem prezydenta i nocne wizyty Irańczyków w Gabinecie Owalnym.

Rozdziały (12)

1. Wprowadzenie i motywacja

Podstawowe informacje o podcastu i opowieść o aferze Iran-Contras, jej znaczeniu i kontekście historycznym.

2. Historia amerykańsko-irańskich relacji

Opis sytuacji w Iranie w latach 80. i kontekstu zimnej wojny, a także wpływu doktryny domina.

3. Reaganska prezydentura i jej polityka

Opis polityki Reagana w kontekście zimnej wojny, jego retoryki i kontekstu politycznego w Stanach Zjednoczonych.

4. Situation w Nicaragui i opozycja Contras

Opis sytuacji w Nicaragui po obalaniu Somozów i powstania opozycji Contras.

5. Wspieranie Contras przez USA

Opis wspierania Contras przez USA, afera poprawki Bolanda i kreatywne interpretacje prawa przez administrację Reagana.

6. Operacja Olivera Northa

Opis działań Olivera Northa w celu pozyskania funduszy na pomoc Contras, a także problematyczne wpłaty i konta.

7. Sprzedaż broni do Iranu

Rozkłady dokumentów i konsekwencje afery. Przesłuchania komisji Towera, stan zdrowia Reagana, analogie do Watergate, styl zarządzania Reaganem i jego wpływ na aferę.

8. Przeciwstawić się Kongresowi

Oliver North twierdzi, że prezydent Reagan wiedział o aferze, ale admirał Poindexter stwierdza, że prezydent nie był świadomy. Rozbieżności w zeznaniach prowadzą do kontrastu w raportach komisji.

9. Konflikt między Kongresem a Prezydentem

Dyskusja na temat prawy polityki zagranicznej prowadzonej przez prezydenta i kongres, z podkreśleniem, że prezydent Reagan nie był winny, ponieważ nie było dowodów.

10. Konsekwencje dla Prezydenta

Ronald Reagan przetrwał aferę, ponieważ nie było dowodów na jego winę, a większość osób nie została skazana na więzienie.

11. Popularność Olivera Northa

Oliver North, choć oskarżony, stał się bohaterem i osiągnął sukces jako komentator radiowy i szef Towarzystwa Strzeleckiego Narodowego.

12. Ostateczne Doniesienia

Oliver North poślubił swoją drugą żonę, Fawn Hill, i zakończyliśmy na optymistycznym tonie.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 25 wyników dla "CIA"

Chociaż niektórzy mówią, że ten, co wtedy był w Białym Domu, to był takim pierwszym krokiem do Donalda Trumpa.

No i jedną ze scen tego starcia była Ameryka Środkowa.

No i oni byli też bardzo pomocni, kiedy Stany Zjednoczone chciały interweniować gdzieś w regionie, czy to obalając prezydenta Gwatemali w 1954, czy przeprowadzając katastrofalną w skutkach operację w Zatoce Świń, więc mieli dodatkowy przyczółek Amerykanie do tego, żeby w regionie operować.

No i jeszcze lepszym przykładem jest Ho Chi Minh, który na samym początku swojej walki jeszcze szukał wsparcia ze strony Stanów Zjednoczonych, ale ostatecznie został przez nich odrzucony i później walczył przeciwko Amerykanom.

No, chociaż przypominamy odcinki o choćby George'u Washingtonie, on też miał swoje problemy moralne i dylematy, choćby związane z posiadaniem niewolników, ale oczywiście to nawiązanie Reagana nie bardzo się broniło i służyło raczej takim celom politycznym, żeby

Ten sprzeciw wobec wsparcia dla Contras narastał, no i kongres, amerykański kongres w końcu zareagował, uchwalając przepisy regulujące czy zakazujące wspierania tej partyzantki i przeszły one do historii jako tak zwane poprawki Bolanda od nazwiska demokratycznego kongresmena z Massachusetts.

No i poprawka Bolanda zakazywała dokładnie rządowi federalnemu udzielania wsparcia wojskowego, które miałoby zostać wykorzystane do obalenia rządu i była co roku uchwalana.

Na przykład CIA pod wodzą Billa Cayceya, który był skandyną przyjacielem Reagana i szefem jego kampanii wyborczej w 1980 roku,

Twierdziła na przykład, że oni wcale nie obalają rządu, oni tylko pomagają Contras, a jeśli oni chcą obalić rząd, to Contras, no to to już nie jest wina CIA.

CIA dostarcza jednym, a to, co oni z tym zrobią, z tą bronią czy pieniędzmi, to już nie jest problem CIA.

No, według administracji absolutnie nie, no bo jest takim ciałem doradczym przy prezydencie.

A to do amerykańskich miliarderów, a to do władz Panamy, a to do Arabii Saudyjskiej, a to do RPA, różnych takich państw, które miały trochę pieniędzy, chciały się troszkę przypodobać administracji Reagana.

Powiedział, że pracuje dla CIA.

Jeżeli ktoś chciałby jeszcze poznać kontekst, to oczywiście zachęcamy do odsłuchania naszych odcinków poświęconych interwencjom amerykańskim w Iranie i kryzysowi związanemu z porwaniem pracowników amerykańskich

Przypominam tylko, że owi zakładnicy zostają uwolnieni natychmiast po tym, jak Ronald Reagan zostaje prezydentem, chociaż sam Reagan z tym uwalnianiem nie miał wiele wspólnego.

Ale w 1983 roku na zdjęciach ściska się z Sadamem Husajnem i razem sobie radzą, jak zaszkodzić Iranowi.

Za był dyrektor CIA William Casey i Rada Bezpieczeństwa Narodowego, czyli doradca do spraw bezpieczeństwa Robert McFarlane.

Gdzie kupują ciasto, ciasto czekoladowe w kształcie klucza, który miał symbolizować nowe otwarcie w stosunkach irańsko-amerykańskich.

Ale oprócz ciasta mają też inne prezenty dla Irańczyków, Piotrze, bo mają też Biblię.

No, ciasto jedzą.

No, mają ciasto.

Z kolei Enterprise płaciło CIA, które płaciło Pentagonowi za sprzęt, który był pobierany od Amerykanów.

I w tym artykule libańskim pojawia się informacja właśnie o tym, że McFarlane był w Teheranie, przywiózł ciasto,

No więc ja tylko chciałbym zwrócić uwagę, że to jest prokurator generalny,

No dobra, ale równocześnie ten sam Edwin Meese z jednej strony faktycznie ujawnia te fakty, z drugiej wszakże pozwala Oliverowi Northowi zniszczyć te dokumenty, bo gdyby naprawdę chciał, żeby dokumentów nie zniszczono, to by się nimi zajął szybciej i nie pozwolił Northowi w ciągu tego weekendu urządzić swojego niszczołekowego party.