Mentionsy
Podkast amerykański
Podkast amerykański
13.06.2026 05:00

285. Iran-Contras. Afera, która nie zatopiła Ronalda Reagana

Jeśli wydaje się Państwu, że w USA jeden skandal goni drugi i nikt nie zostaje pociągnięty do odpowiedzialności, to posłuchajcie o najpoważniejszej aferze prezydentury Ronalda Reagana, która najpierw prawie pogrążyła prezydenta, a potem… rozeszła się po kościach.

Jesienią 1986 roku na jaw wyszły dwie pozornie niezwiązane ze sobą rzeczy: po pierwsze, że USA łamiąc nałożone przez Kongres zakazy, wspomaga prawicową partyzantkę w Nikaragui, tzw. Contras. Po drugie, że USA łamiąc własne embargo, dostarcza broń Islamskiej Republice Iranu - swojemu największemu wrogowi na Bliskim Wschodzie. Bardzo szybko okazało się, że te dwie rzeczy są ze sobą powiązane - w osobie pułkownika Olivera Northa, pracownika Rady Bezpieczeństwa Narodowego, który od lat prowadzi bardzo lukratywne (i bardzo nielegalne) „Przedsiębiorstwo” handlu bronią. Za pełną zgodą ludzi prezydenta.

Co wiedział prezydent Reagan? Jak to możliwe, że lider który w jednej narracji niemalże w pojedynkę obalił komunizm, równocześnie nie wiedział czym zajmują się jego najbliżsi współpracownicy? Dlaczego afera znacznie poważniejsza niż Watergate nie zatopiła ani Reagana, ani Partii Republikańskiej? I dlaczego jej główna postać - płk North - dla wielu Amerykanów stał się bohaterem?

A do tego: „niszczarkowa impreza”, dokumenty w staniku, ciasto z Tel Awiwu, Biblia z podpisem prezydenta i nocne wizyty Irańczyków w Gabinecie Owalnym.

Olivera Northa Ronald Reagan Contras Watergate Iran CIA Łukaszu Bolanda Narodowa Rada Bezpieczeństwa McFarlane North Jimmy'ego Cartera George Bush Weinberger Kaspara Weinbergera

Rozdziały (12)

1. Wprowadzenie i motywacja

Podstawowe informacje o podcastu i opowieść o aferze Iran-Contras, jej znaczeniu i kontekście historycznym.

2. Historia amerykańsko-irańskich relacji

Opis sytuacji w Iranie w latach 80. i kontekstu zimnej wojny, a także wpływu doktryny domina.

3. Reaganska prezydentura i jej polityka

Opis polityki Reagana w kontekście zimnej wojny, jego retoryki i kontekstu politycznego w Stanach Zjednoczonych.

4. Situation w Nicaragui i opozycja Contras

Opis sytuacji w Nicaragui po obalaniu Somozów i powstania opozycji Contras.

5. Wspieranie Contras przez USA

Opis wspierania Contras przez USA, afera poprawki Bolanda i kreatywne interpretacje prawa przez administrację Reagana.

6. Operacja Olivera Northa

Opis działań Olivera Northa w celu pozyskania funduszy na pomoc Contras, a także problematyczne wpłaty i konta.

7. Sprzedaż broni do Iranu

Rozkłady dokumentów i konsekwencje afery. Przesłuchania komisji Towera, stan zdrowia Reagana, analogie do Watergate, styl zarządzania Reaganem i jego wpływ na aferę.

8. Przeciwstawić się Kongresowi

Oliver North twierdzi, że prezydent Reagan wiedział o aferze, ale admirał Poindexter stwierdza, że prezydent nie był świadomy. Rozbieżności w zeznaniach prowadzą do kontrastu w raportach komisji.

9. Konflikt między Kongresem a Prezydentem

Dyskusja na temat prawy polityki zagranicznej prowadzonej przez prezydenta i kongres, z podkreśleniem, że prezydent Reagan nie był winny, ponieważ nie było dowodów.

10. Konsekwencje dla Prezydenta

Ronald Reagan przetrwał aferę, ponieważ nie było dowodów na jego winę, a większość osób nie została skazana na więzienie.

11. Popularność Olivera Northa

Oliver North, choć oskarżony, stał się bohaterem i osiągnął sukces jako komentator radiowy i szef Towarzystwa Strzeleckiego Narodowego.

12. Ostateczne Doniesienia

Oliver North poślubił swoją drugą żonę, Fawn Hill, i zakończyliśmy na optymistycznym tonie.

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 25 wyników dla "North"

I oddelegował do tego swojego takiego zaufanego człowieka, dziarskiego chłopca, podpułkownika Olivera Northa.

Oliver North zaczął jeździć po świecie, proszę państwa, i zbierać pieniądze na pomoc dla Contras.

No i Oliver North mówił,

No tak, ale czasami wychodziło niezręcznie, proszę państwa, bo na przykład taki sułtan Brunei wpłacił 10 milionów dolarów, tylko Oliver North zły numer konta podał.

Nie Oliver North, tylko sekretarka Olivera Northa podała zły numer.

Oliver North zbierał pieniądze na pomoc dla Contras, no a z tych pieniędzy kupował broń i przekazywał ją Contras.

Wiało to sprawnie i formalnie nie naruszało wszystkich tych poprawek i przepisów kongresu, ponieważ było operacją sektora prywatnego, no zewnętrznego, to znaczy nie musiał za to płacić amerykański podatnik, no może tylko zwracał koszty Oliverowi Northowi za te wszystkie jego podróże, ale samo wsparcie dla Contras pochodziło z Condynont i w związku z tym wydawało się, że wszystko będzie

Zastępuje go admirał John Poindexter, ale plan, który zaczął Macfarlane, dalej działa i wciąż z uczestnictwem Olivera Northa.

Jak wiemy w Ameryce Środkowej Oliver North zbiera pieniądze dla Contras, organizuje ten supermarket z bronią i jeździ po świecie zbierając kasę dla Contras.

No i pułkownik North, czy podpułkownik North, wpada na pomysł.

Zwłaszcza, że mamy też infrastrukturę sprzedażową, dlatego że to przedsiębiorstwo, jak to się nazywało, prowadzone przez Northa, czyli Enterprise, zajmujące się sprzedażą broni do Contras, to było naprawdę faktycznie przedsiębiorstwo.

Więc Oliver North wpada na swój sprytny pomysł, need little idea.

W 1986 roku, w kwietniu, Robert McFarlane, już jako były doradca do spraw bezpieczeństwa i pułkownik Oliver North na fałszywych irlandzkich paszportach, proszę Państwa, lecą do Teheranu z przystankiem w Tel Awiwie.

Otóż, proszę Państwa, Oliver North

Znaczy Bretanek, Raph Sandreniego czy siostrzeniec nocą chodził po Białym Domu, w tym po gabinecie owalnym, oprowadzonym przez Olivera Northa.

Zresztą North nie spotykał się z nim tylko w Waszyngtonie, spotykali się także w Niemczech Zachodnich i rozmawiali nie tylko o sprzedaży broni, o uwolnieniu zakładników, ale też o tym, jak sobie z tym Saddamem Husseinem poradzić, którego jednocześnie Amerykanie wspierali.

No więc te tutaj próby dyplomatyczne nic nie przynoszą, a przedsiębiorstwo Olivera Northa działa dalej w najlepsze w latach 1984-1986.

Oliver North kupował broń dla Contras.

No a skandal się pogłębia, bo proszę Państwa, Oliver North, człowiek zapobiegawczy, zaczął niszczyć dokumenty w listopadzie 1986 roku.

I tutaj powraca nasza sekretarka, która wcześniej podała ten zły numer do przelewów dla sultana Brunei, pani Fawn Hall, która podczas już przesłuchań w 1989 roku, podczas procesu Olivera Northa, zeznała, że pomagała mu niszczyć te oficjalne dokumenty Amerykańskiej Rady Bezpieczeństwa Narodowego.

I wynosiła je, proszę Państwa, te dokumenty w butach, w sukience, a North tak zapamiętane niszczył te dokumenty, że aż zapychał niszczarki.

Ale dlaczego Oliver North niszczy dokumenty?

No i asystenci Olivera Northa przynoszą jakąś tam transzę dokumentów i wśród nich znajduje się, proszę Państwa, czarno na białym, wyraźnie powiedziane

A w tym czasie właśnie Oliver North już urządza swoje niszczarkowe party i zatyka niszczarkę

W związku z tym część wiadomości, które Oliver North myśli, że zniszczył, to wcale nie zniszczył, bo one się zachowały.

Ostatnie odcinki